
Alergologia w klasyfikacji chorób ICD-11
ICD-11, czyli jedenasta wersja Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób opracowanej przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), to ważny krok w stronę bardziej precyzyjnej medycyny. Dzięki…

Histamina to związek chemiczny, który pełni kluczową rolę w organizmie. Jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, trawiennego i nerwowego. Jednak u niektórych osób pojawia się problem z jej rozkładem, co prowadzi do szeregu nieprzyjemnych objawów. Nietolerancja histaminy jest często mylona z alergią, choć mechanizmy jej działania są inne. Jakie są objawy nietolerancji histaminy i jak sobie z nią radzić?
Nagłe zaczerwienienie twarzy, ból głowy czy biegunka po winie, dojrzewającym serze lub rybie z puszki mogą mieć związek z histaminą. Nietolerancja histaminy to stan, w którym organizm słabiej rozkłada histaminę z pożywienia, głównie z powodu mniejszej aktywności enzymu DAO (diaminooksydazy). Objawy są niespecyficzne, dlatego przed rozpoznaniem lekarz wyklucza alergię i inne choroby.
Duszność, obrzęk twarzy, warg lub gardła, chrypka, zawroty głowy lub omdlenie po jedzeniu mogą oznaczać wstrząs anafilaktyczny. W takiej sytuacji natychmiast zadzwoń pod numer 112 lub 999.
Gdy organizm słabiej rozkłada histaminę, objawy mogą dotyczyć różnych układów:
Objawy mogą występować zarówno tuż po spożyciu produktów bogatych w histaminę, jak i kilka godzin później, co utrudnia postawienie diagnozy.
Osoby z nietolerancją histaminy opisują też objawy ze strony układu nerwowego, takie jak:
Takie objawy mają wiele możliwych przyczyn, więc nie należy od razu przypisywać ich histaminie. Warto omówić je z lekarzem.
Gwałtowny wzrost poziomu histaminy w organizmie może wywołać szereg reakcji, które są często mylone z alergią lub zatruciem pokarmowym. Do najczęstszych należą:
Tego typu reakcje mogą pojawić się zwłaszcza po spożyciu alkoholu lub produktów bogatych w histaminę. Nagły spadek ciśnienia z zawrotami głowy lub omdleniem, zwłaszcza razem z dusznością albo obrzękiem, wymaga wezwania pomocy pod numerem 112.
Nietolerancja histaminy często ujawnia się po spożyciu alkoholu, zwłaszcza czerwonego wina, piwa i szampana. Napoje te mogą zawierać histaminę, a alkohol dodatkowo utrudnia jej rozkład w organizmie. Mogą się wtedy pojawić:
U osób z nietolerancją histaminy objawy może wywołać już niewielka ilość alkoholu.
Histamina bierze udział w reakcjach skórnych. Jej nadmiar może powodować lub nasilać:
Objawy mogą nasilać się po produktach dojrzewających i fermentowanych, takich jak dojrzewające sery, długo dojrzewające wędliny czy kiszonki. Przewlekła pokrzywka ma jednak wiele możliwych przyczyn i wymaga oceny lekarza.
Określenie „uczulenie na histaminę” jest potoczne. Zwykle chodzi o nietolerancję histaminy, którą łatwo pomylić z alergią, choć mechanizm tych reakcji jest inny. W przypadku nietolerancji organizm nie produkuje przeciwciał IgE, jak ma to miejsce w reakcji alergicznej. Objawy mogą być jednak podobne i obejmować:
Obrzęk twarzy i duszność mogą być objawem reakcji alergicznej, w tym anafilaksji. Gdy pojawią się nagle, zadzwoń pod numer 112. Jeśli po spożyciu określonych produktów regularnie pojawiają się łagodniejsze reakcje, omów je z lekarzem, który najpierw sprawdzi, czy nie jest to alergia pokarmowa.
Nie ma jednego testu, który jednoznacznie potwierdza nietolerancję histaminy. Rozpoznanie opiera się na kilku krokach:
Nietolerancja histaminy może mieć charakter przejściowy, na przykład gdy wynika z choroby jelit lub przyjmowania leków osłabiających działanie DAO. Po leczeniu przyczyny objawy mogą ustąpić.
U części osób obniżona aktywność DAO jest uwarunkowana genetycznie. Wtedy problem może utrzymywać się długo i wymagać stałej kontroli diety.
Nie ma jednego leku na nietolerancję histaminy. Objawy można łagodzić przez:
Przy diecie ubogiej w histaminę zwykle dobrze tolerowane są:
Dietę eliminacyjną najlepiej prowadzić pod opieką lekarza lub dietetyka, żeby nie wykluczać z jadłospisu więcej produktów, niż to potrzebne.
Może, na przykład przy chorobie jelit lub po rozpoczęciu leków, które osłabiają działanie enzymu DAO. Nagłe objawy po jedzeniu mogą też oznaczać alergię, więc warto omówić je z lekarzem.
Tak, objawy mogą być łagodne i przypominać inne schorzenia, np. alergie, refluks czy migreny, przez co trudno je zdiagnozować.
Aktywność enzymu DAO zmienia się w trakcie cyklu miesiączkowego, dlatego u części kobiet objawy mogą być silniejsze w niektórych jego fazach.
Mogą łagodzić objawy, ale nie rozwiązują problemu u źródła. Podstawą jest dieta uboga w histaminę.