Nerki to narządy wielkości pięści zlokalizowane na dole klatki piersiowej po obu stronach kręgosłupa. Pełnią kilka ważnych funkcji. Przede wszystkim, filtrują produkty przemiany materii, nadmiar wody i inne zanieczyszczenia z krwi. Te produkty przemiany materii są przechowywane w pęcherzu, a następnie wydalane z moczem. Dodatkowo nerki regulują poziom pH, soli i potasu w organizmie. Wytwarzają również hormony regulujące ciśnienie krwi i kontrolujące produkcję czerwonych krwinek. Nerki są również odpowiedzialne za aktywację formy witaminy D, która pomaga organizmowi wchłaniać wapń do budowy kości i regulowania funkcji mięśni.
Utrzymanie zdrowych nerek jest ważne dla ogólnego stanu zdrowia i dobrego samopoczucia. Utrzymując zdrowe nerki, organizm odpowiednio filtruje, a następnie wydala odpady i związki toksyczne z organizmu, a także wytwarza hormony, które pomagają organizmowi prawidłowo funkcjonować. Oto kilka wskazówek, które pomogą utrzymać zdrowe nerki.
Przeczytaj również, jak leczyć chorobę wrzodową?
Niestety objawy choroby nerek nie zawsze są zauważalne, a 40% osób z poważnymi zaburzeniami czynności nerek nie zdaje sobie sprawy, że ma przewlekłą chorobę nerek. Dlatego ważne jest, aby wiedzieć, czy możesz być zagrożony. Czynniki ryzyka przewlekłej choroby nerek to między innymi:
Specjaliści zalecają śledzenie corocznych badań u lekarza pierwszego kontaktu. Lekarz ten może zlecić badania krwi lub badania moczu. Badania te mogą wykryć chorobę nerek we wczesnym stadium i pomóc spowolnić jej postęp.
Oto 5 sposobów na dbanie o nerki i zapobieganie chorobom nerek:
Regularne ćwiczenia są dobre nie tylko dla utrzymania zdrowej wagi. Mogą także obniżyć ryzyko przewlekłej choroby nerek, obniżyć ciśnienie krwi i poprawić zdrowie serca, co jest ważne dla zapobiegania uszkodzeniom nerek. Spacery, bieganie, jazda na rowerze, a nawet taniec są świetne dla Twojego zdrowia. Znajdź taką aktywność fizyczną, która sprawia, że dobrze się bawisz. Łatwiej będzie się tego trzymać i osiągnąć świetne rezultaty.
Wybieraj produkty, które są zdrowe dla serca i całego ciała: świeże owoce i warzywa, produkty pełnoziarniste oraz produkty mleczne o niskiej zawartości tłuszczu lub odtłuszczone. Jedz zdrowe posiłki, przy tym ogranicz sól i cukier. Staraj się spożywać mniej niż 2300 miligramów sodu każdego dnia. Sól wpływa na ludzi na różne sposoby. U niektórych zwiększa ilość białka w moczu, co może uszkodzić nerki lub pogorszyć chorobę nerek. Duża ilość soli zwiększa również ryzyko wysokiego ciśnienia krwi, typowej przyczyny choroby nerek i kamieni nerkowych. Staraj się również, aby mniej niż 10 procent dziennych kalorii pochodziło z cukrów.
Cukrzyca i nadciśnienie są jednymi z głównych przyczyn niewydolności nerek. Cukrzyca jest w dużej mierze napędzana przez otyłość, która może powodować wysokie ciśnienie krwi i cholesterol. A cukrzycowa choroba nerek jest głównym powodem rozwoju przewlekłej choroby nerek w stadium końcowym. Dlatego tak ważne jest, aby regularnie przeprowadzać badania i mieć wyniki pod kontrolą. Co więcej, badanie przeprowadzone przez National Kidney Foundation wykazało, że osoby z wysokim poziomem cholesterolu są dwukrotnie bardziej narażone na rozwój przewlekłej choroby nerek.
Za banalną radą, by pić osiem szklanek wody dziennie, nie kryje się żadna magia. Jest to dobry cel właśnie dlatego, że zachęca do nawodnienia organizmu. Regularne, stałe spożywanie wody jest bardzo ważne dla Twoich nerek. Picie wody pomaga usunąć nadmiar sodu i toksyny z nerek. Zmniejsza również ryzyko przewlekłej choroby nerek. Staraj się spożywać co najmniej 1,5 do 2 litrów dziennie. Dokładnie to, ile wody potrzebujesz, zależy w dużej mierze od Twojego zdrowia i stylu życia. Czynniki takie jak klimat, ćwiczenia, płeć, ogólny stan zdrowia oraz to, czy jesteś w ciąży lub karmisz piersią, są ważne do rozważenia przy planowaniu dziennego spożycia wody. Osoby, które wcześniej miały kamienie nerkowe, powinny pić nieco więcej wody, aby zapobiec odkładaniu się kamieni w przyszłości.
Palenie może uszkadzać naczynia krwionośne, co zmniejsza przepływ krwi w nerkach. Kiedy nerki nie mają odpowiedniego przepływu krwi, nie mogą funkcjonować na optymalnym poziomie. Palenie zwiększa również ryzyko wysokiego ciśnienia krwi, a także ryzyko raka nerki. Chociaż waporyzacja z elektronicznych papierosów może nie narażać kogoś na wiele toksyn zawartych w dymie tytoniowym, to nikotyna nadal jest bardzo uzależniająca i ciężka dla organizmu. Ponadto w roztworach do waporyzacji jest wiele innych szkodliwych chemikaliów.
Dodatkowo picie zbyt dużej ilości alkoholu może uszkodzić wiele części ciała, w tym nerki. National Kidney Foundation ostrzega, że regularne intensywne picie wpływa na nerki i ich funkcję oraz podwaja ryzyko chorób nerek. Jeśli jesteś zdrowy, drink lub dwa raczej nie zaszkodzą Twoim nerkom. Jednak upijanie się (wypicie więcej niż czterech drinków w czasie krótszym niż 2 godziny) może spowodować nagłe, poważne szkody i może prowadzić do długotrwałych problemów. Alkohol często może spowodować odwodnienie, co uniemożliwia prawidłową pracę nerek. Prowadzi to do przyrostu masy ciała, chorób wątroby, nadciśnienia i innych stanów, które bardziej je obciążają.
Twoje nerki są niezbędne dla zdrowia całego organizmu. Organy te są odpowiedzialne za wiele funkcji, od przetwarzania odpadów z ciała po wytwarzanie hormonów. Dlatego dbanie o nerki powinno być najwyższym priorytetem zdrowotnym. Utrzymanie aktywnego, świadomego stylu życia to najlepsza rzecz, jaką możesz zrobić, aby mieć pewność, że Twoje nerki pozostaną zdrowe. Jeśli masz przewlekły stan chorobowy, który zwiększa ryzyko uszkodzenia nerek, powinieneś ściśle współpracować z lekarzem, aby obserwować oznaki utraty funkcji nerek.
Przeczytaj również, jakie są przyczyny i objawy miażdżycy?
Jednym z największych problemów zdrowia nerek jest fakt, że przez długi czas mogą funkcjonować w ciszy klinicznej. Nerki mają ogromną rezerwę czynnościową, co oznacza, że nawet przy znacznym uszkodzeniu części nefronów organizm potrafi utrzymać względnie prawidłowe parametry laboratoryjne. Szacuje się, że objawy przewlekłej choroby nerek często pojawiają się dopiero wtedy, gdy sprawność narządów spada poniżej 50%, a czasem nawet 30%. Wcześniej dolegliwości są niespecyficzne i łatwe do przeoczenia, ponieważ mogą przypominać zwykłe przemęczenie lub objawy innych chorób.
Do wczesnych, często bagatelizowanych sygnałów należą przewlekłe zmęczenie, obniżona koncentracja, nocne oddawanie moczu, delikatne obrzęki wokół kostek lub powiek oraz zmiany w ilości lub wyglądzie moczu. U części osób pierwszym zauważalnym problemem bywa nadciśnienie tętnicze, które nie reaguje dobrze na standardowe leczenie. Wynika to z zaburzeń w regulacji gospodarki wodno-elektrolitowej i hormonalnej, za którą odpowiadają nerki.
Brak wyraźnych objawów sprawia, że regularne badania profilaktyczne mają kluczowe znaczenie. Proste oznaczenia kreatyniny we krwi, eGFR oraz badanie ogólne moczu pozwalają wykryć nieprawidłowości na etapie, gdy możliwe jest realne spowolnienie postępu choroby. W tym kontekście dbanie o nerki to nie tylko styl życia, ale również świadome podejście do profilaktyki.
Sposób odżywiania ma bezpośredni wpływ na obciążenie nerek, ponieważ to one odpowiadają za usuwanie produktów przemiany białek, regulację sodu, potasu i fosforu oraz utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej. Dieta bogata w sól, wysoko przetworzoną żywność i nadmiar białka zwierzęcego może prowadzić do stopniowego przeciążenia mechanizmów filtracyjnych. Wysokie spożycie sodu sprzyja zatrzymywaniu wody w organizmie, podnosi ciśnienie krwi i zwiększa ryzyko uszkodzenia drobnych naczyń nerkowych.
Zdrowa dieta wspierająca nerki opiera się na produktach możliwie jak najmniej przetworzonych, z dużą ilością warzyw, owoców oraz odpowiednią ilością białka dostosowaną do wieku i stanu zdrowia. Nie chodzi o eliminację białka, ale o unikanie jego nadmiaru, zwłaszcza w postaci czerwonego mięsa i wysoko przetworzonych wyrobów. U osób z czynnikami ryzyka chorób nerek nadmierna podaż białka może przyspieszać pogorszenie filtracji.
Ważnym elementem jest również kontrola fosforu, który w dużych ilościach występuje w produktach typu fast food, serach topionych i napojach typu cola. Nadmiar fosforu obciąża nerki i może prowadzić do zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej, wpływając negatywnie na kości i układ sercowo-naczyniowy. Świadome czytanie etykiet i stopniowe ograniczanie soli oraz dodatków fosforanowych to realny krok w kierunku ochrony nerek.
Nerki są szczególnie wrażliwe na działanie niektórych leków i substancji chemicznych, zwłaszcza stosowanych długotrwale lub bez kontroli lekarskiej. Do najczęściej wymienianych należą niesteroidowe leki przeciwzapalne, które przy regularnym stosowaniu mogą zaburzać przepływ krwi przez nerki i prowadzić do stopniowego pogorszenia ich funkcji. Problem ten dotyczy szczególnie osób starszych, odwodnionych oraz z nadciśnieniem lub cukrzycą.
Równie istotne są suplementy diety i preparaty ziołowe. Choć często postrzegane jako bezpieczne, mogą zawierać substancje obciążające nerki lub wchodzić w interakcje z lekami przyjmowanymi na stałe. Naturalne nie zawsze oznacza obojętne dla nerek, zwłaszcza jeśli preparaty są stosowane w dużych dawkach lub przez długi czas bez konsultacji z lekarzem.
Negatywny wpływ mają także środki kontrastowe stosowane w niektórych badaniach obrazowych, szczególnie u osób z już obniżoną funkcją nerek. Dlatego tak ważne jest informowanie personelu medycznego o chorobach przewlekłych i aktualnych wynikach badań. Ochrona nerek obejmuje również rozsądne podejście do farmakoterapii, unikanie samoleczenia oraz regularną kontrolę parametrów nerkowych, jeśli stosowanie potencjalnie nefrotoksycznych leków jest konieczne.
Zdrowie nerek w dużej mierze zależy od codziennych decyzji, które na pierwszy rzut oka mogą wydawać się mało istotne. Regularna aktywność fizyczna poprawia wrażliwość tkanek na insulinę, wspiera kontrolę masy ciała i obniża ciśnienie krwi, a wszystkie te czynniki mają bezpośrednie znaczenie dla pracy nerek. Nawet umiarkowany ruch, wykonywany systematycznie, zmniejsza ryzyko rozwoju przewlekłej choroby nerek.
Równie ważne jest odpowiednie nawodnienie. Stałe dostarczanie płynów ułatwia usuwanie produktów przemiany materii i zapobiega nadmiernemu zagęszczeniu moczu. Odwodnienie jest jednym z częstszych, a niedocenianych obciążeń nerek, zwłaszcza u osób starszych i aktywnych fizycznie. Należy jednak pamiętać, że zapotrzebowanie na wodę jest indywidualne i zależne od temperatury otoczenia, diety, masy ciała i stanu zdrowia.
Nie bez znaczenia pozostaje również sen i radzenie sobie ze stresem. Przewlekły stres hormonalny wpływa na ciśnienie krwi i procesy zapalne, co pośrednio obciąża nerki. Zdrowy styl życia to zatem nie pojedyncze działania, ale spójny zestaw nawyków, które wspólnie tworzą środowisko sprzyjające długotrwałemu zachowaniu prawidłowej funkcji nerek.
Źródła:
Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych wytycznych i publikacji naukowych.
Prosty formularz! Wybierz godzinę konsultacji i oczekuj na kontakt z lekarzem online
