Przebieg rezonansu magnetycznego. Jak postępować po badaniu?

Rezonans magnetyczny to badanie obrazowe o bardzo wysokiej czułości, szczególnie w ocenie tkanek miękkich, mózgu, kręgosłupa, stawów i narządów jamy brzusznej. Dla pacjenta kluczowe jest zrozumienie dwóch rzeczy, bezpieczeństwa w silnym polu magnetycznym oraz tego, jak przygotowanie i zachowanie w trakcie badania wpływają na jakość obrazów. Poniżej znajdziesz dopracowany, praktyczny opis przebiegu MRI oraz wskazówki, jak postępować po badaniu, także wtedy, gdy zastosowano kontrast.

Przygotowanie do rezonansu magnetycznego, co jest naprawdę ważne?

Przygotowanie do MRI zaczyna się od kwalifikacji bezpieczeństwa, ponieważ aparat wytwarza silne pole magnetyczne. Pacjent przed wejściem do pracowni zwykle wypełnia ankietę dotyczącą implantów, przebytych operacji i obecności metalu w ciele. To moment, w którym warto podać możliwie dokładne informacje o śrubach ortopedycznych, stentach, klipsach naczyniowych, implantach ślimakowych, pompach lekowych, stymulatorach i urządzeniach kardiologicznych. Wiele nowoczesnych implantów może być zgodnych z MRI, ale zawsze decyduje o tym personel na podstawie dokumentacji i procedur bezpieczeństwa.

Przed badaniem należy zdjąć wszystkie metalowe elementy, biżuterię, zegarki, spinki, okulary, a także opróżnić kieszenie z monet, kluczy i kart. Warto pamiętać, że problemem bywają także elementy ubrań i tkanin, na przykład zamki, haftki, metalowe nici, a nawet niektóre materiały sportowe, które mogą nagrzewać się w polu magnetycznym. Dlatego część pracowni prosi o przebranie się w strój jednorazowy. Jeśli masz makijaż permanentny, tatuaże lub używasz kosmetyków z drobinkami metalu, zgłoś to, zwykle nie jest to przeciwwskazanie, ale personel może zalecić dodatkową ostrożność.

• Przynieś dokumentację implantów, kartę implantu, wypis ze szpitala, nazwę i model urządzenia.
• Zapytaj o jedzenie i picie, większość badań nie wymaga bycia na czczo, ale przy określonych wskazaniach placówka może zalecić lekkostrawny posiłek lub przerwę w jedzeniu.
• Zgłoś klaustrofobię wcześniej, często można zastosować techniki uspokajające, wybrać aparat o szerszym otworze lub omówić z lekarzem leki przeciwlękowe.

Jak wygląda przebieg badania MRI krok po kroku?

W trakcie MRI pacjent leży na ruchomym stole, który wsuwa się do tunelu aparatu. W zależności od badanego obszaru personel zakłada specjalną cewkę, to element, który zbiera sygnał i poprawia jakość obrazu. Samo badanie polega na wykonywaniu serii sekwencji, czyli zestawów obrazów o różnych parametrach. To właśnie dlatego rezonans może trwać od kilkunastu minut do około godziny, a czas zależy od zakresu badania, liczby sekwencji i ewentualnego kontrastu.

Najważniejszym wymaganiem jest bezruch. Nawet niewielkie poruszenie może rozmazać obrazy i wymusić powtórzenie sekwencji, co wydłuża badanie. Aparat generuje głośne dźwięki, stukanie i pulsowanie, to normalny efekt pracy cewek gradientowych. Dla komfortu pacjent zwykle dostaje stopery lub słuchawki. Personel utrzymuje kontakt przez interkom, a w razie potrzeby pacjent ma przycisk alarmowy. Jeśli czujesz narastający niepokój, duszność lub ból, najlepiej od razu to zgłosić, często można zrobić krótką przerwę i wrócić do sekwencji bez utraty jakości.

• Ułóż się wygodnie od początku, poprawienie pozycji w środku badania zwykle oznacza konieczność powtórzeń.
• Oddychaj spokojnie, w niektórych badaniach personel poprosi o krótkie wstrzymanie oddechu, szczególnie w obrazowaniu jamy brzusznej.
• Nie wstydź się pytać, technik przed startem może wyjaśnić, ile mniej więcej potrwa każda część badania.

Rezonans z kontrastem, po co się go stosuje i jakie są zasady bezpieczeństwa?

Kontrast w rezonansie magnetycznym, najczęściej oparty o związki gadolinu, stosuje się wtedy, gdy potrzebne jest lepsze różnicowanie tkanek, ocena unaczynienia, wykrycie zmian zapalnych, nowotworowych, naczyniowych lub bliznowatych. Podaje się go dożylnie, a pacjent może odczuć krótkotrwałe ciepło lub metaliczny posmak, zwykle bez znaczenia klinicznego. Ciężkie reakcje nadwrażliwości występują rzadko, ale dlatego tak ważne jest zgłoszenie wcześniejszych reakcji uczuleniowych, astmy, chorób nerek oraz aktualnych infekcji i leczenia.

Bezpieczeństwo kontrastu jest szczególnie istotne u osób z upośledzoną funkcją nerek, ponieważ to nerki odpowiadają za wydalanie środka kontrastowego. W zależności od wywiadu medycznego pracownia może zlecić aktualne badanie kreatyniny i eGFR. W wybranych sytuacjach personel rozważa dobór rodzaju kontrastu lub rezygnację z jego podania. Jeśli po podaniu kontrastu pojawią się objawy nietypowe, na przykład pokrzywka, świąd, obrzęk, duszność, zawroty głowy, należy natychmiast poinformować personel, a po wyjściu z pracowni szybko skontaktować się z lekarzem lub pilną pomocą medyczną, jeżeli dolegliwości narastają.

Jak postępować po rezonansie i jak czytać wynik, żeby miał sens kliniczny?

Po rezonansie bez sedacji większość osób może wrócić do normalnych aktywności od razu. Jeśli zastosowano leki uspokajające, zasady bywają inne, nie powinno się prowadzić auta i podejmować ryzykownych czynności, a szczegóły podaje placówka. Po badaniu z kontrastem często zaleca się zwiększenie podaży płynów, aby wspierać wydalanie środka, zwłaszcza jeśli nie ma przeciwwskazań kardiologicznych lub nefrologicznych. U części pacjentów pojawia się łagodne zmęczenie po stresie związanym z badaniem, co jest częste i zwykle mija samoistnie.

Opis MRI przygotowuje lekarz radiolog. Czas oczekiwania zależy od placówki i obłożenia, często to kilka dni, czasem około tygodnia. Warto pamiętać, że sam opis obrazów nie jest diagnozą w oderwaniu od objawów. Największą wartość ma korelacja wyniku z dolegliwościami, badaniem fizykalnym i innymi testami. Dlatego wynik najlepiej omawiać z lekarzem, który kierował na badanie. Jeśli w opisie pojawiają się sformułowania typu „zmiana nieswoista”, „do obserwacji” lub „zalecana kontrola”, nie musi to oznaczać nic groźnego, często radiolog wskazuje tylko, jak najlepiej potwierdzić znaczenie znaleziska klinicznie.

1. Zachowaj płytę lub dostęp online, nie tylko opis, bo porównywanie obrazów w czasie bywa kluczowe.
2. Spisz objawy i pytania przed wizytą u lekarza, wtedy rozmowa o wyniku jest konkretniejsza.
3. W razie objawów alarmowych po kontraście, wysypka, duszność, obrzęk, szybko szukaj pomocy medycznej.

Źródła:

• Radiological Society of North America, American College of Radiology. MRI Safety. RadiologyInfo.org. 
• National Health Service. MRI scan. NHS. 
• Cambridge University Hospitals NHS Foundation Trust. Gadolinium contrast aftercare. 

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych wytycznych i publikacji naukowych.