Co warto robić?
- stosować krople regularnie, zgodnie z zaleceniem
- chodzić na kontrole, pole widzenia i OCT
- mówić lekarzowi o wszystkich lekach
- leczyć np. cukrzycę i nadciśnienie.
Jaskra
Jaskra to grupa chorób, w których postępujące uszkodzenie nerwu wzrokowego może powodować nieodwracalne ubytki w polu widzenia. Najczęstsza postać rozwija się powoli i długo nie daje objawów, dlatego ważne są regularne badania okulistyczne.
Czym jest jaskra?
Jaskra to grupa chorób oczu, w których stopniowo uszkadza się nerw wzrokowy. Skutkiem są ubytki w polu widzenia.
Ważnym czynnikiem ryzyka jest wysokie ciśnienie w oku, ale jaskra rozwija się też przy prawidłowym. Uszkodzeń nie da się cofnąć, a wczesne leczenie może znacząco spowolnić chorobę.
Rodzaje jaskry
Jaskra może latami rozwijać się po cichu albo zacząć nagle.
- Jaskra otwartego kąta
Najczęstsza. Płyn odpływa coraz słabiej, a objawów długo brak. Najpierw zwykle ubywa widzenia obwodowego.
- Jaskra zamkniętego kąta
Droga odpływu płynu (kąt przesączania) zwęża się lub zamyka. Grozi ostrym atakiem.
- Jaskra normalnego ciśnienia
Nerw niszczeje mimo prawidłowego ciśnienia.
- Jaskra wtórna
Skutek innej choroby oka, urazu, zapalenia lub leków, np. glikokortykosteroidów.
Jakie są objawy jaskry?
Najczęstsza postać latami nie boli i nie pogarsza ostrości wzroku.
Objawy zaawansowanej jaskry
- zawężanie widzenia aż do widzenia „tunelowego”,
- gorsza orientacja w przestrzeni,
- trudność z dostrzeganiem przeszkód z boku,
- gorsze widzenie przy słabym świetle.
Jakie są pierwsze objawy jaskry?
W jaskrze otwartego kąta praktycznie żadne, a widzenie centralne długo jest dobre. Nie czekaj więc z badaniem na dolegliwości.
Jak wygląda ostry atak jaskry?
Ciśnienie w oku gwałtownie rośnie i może szybko uszkodzić nerw. Objawy to:
- nagły, silny ból i zaczerwienienie oka,
- nagłe pogorszenie lub zamglenie widzenia,
- kolorowe obręcze wokół świateł,
- silny ból głowy, nudności i wymioty.
Ważne: takie objawy wymagają natychmiastowej pomocy. Jedź na ostry dyżur okulistyczny lub SOR albo dzwoń pod 112.
Przyczyny i czynniki ryzyka jaskry
Często nerw wzrokowy uszkadza wysokie ciśnienie w oku, bo płyn słabo odpływa. Ryzyko zwiększają:
- Wysokie ciśnienie w oku
- Wiek
- Jaskra w rodzinie
- Krótkowzroczność lub nadwzroczność, zależnie od rodzaju jaskry
- Cukrzyca i niektóre choroby ogólnoustrojowe
- Urazy i niektóre choroby oczu
- Długie stosowanie glikokortykosteroidów
Nie u każdego z wysokim ciśnieniem w oku rozwija się jaskra.
Jak diagnozuje się jaskrę?
Sam pomiar ciśnienia nie wystarcza. Okulista ocenia też nerw wzrokowy i pole widzenia.
| Badanie / ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|
| Ciśnienie w oku | Tonometria Wysoki wynik zwiększa ryzyko, ale sam nie przesądza o jaskrze. |
| Nerw wzrokowy | Badanie dna oka Ocena tarczy nerwu wzrokowego. |
| OCT | Ocena włókien nerwowych Optyczna koherentna tomografia pokazuje włókna nerwowe i nerw wzrokowy. |
| Pole widzenia | Perymetria Wykrywa ubytki i pokazuje, czy choroba postępuje. |
| Kąt przesączania | Gonioskopia Sprawdza, czy droga odpływu płynu jest otwarta, wąska czy zamknięta. |
| Grubość rogówki | Pachymetria Pomaga prawidłowo odczytać wynik ciśnienia. |
Prawidłowe ciśnienie w oku nie wyklucza jaskry.
Leczenie jaskry
Leczenie obniża ciśnienie w oku, by zatrzymać lub spowolnić uszkodzenie nerwu.
Krople do oczu
Podstawa leczenia. Zmniejszają wytwarzanie płynu lub poprawiają odpływ. Stosuj je regularnie.
Laseroterapia
Np. selektywna trabekuloplastyka laserowa poprawia odpływ w jaskrze otwartego kąta.
Irydotomia laserowa
Mały otwór w tęczówce ułatwia przepływ płynu przy zamkniętym lub zagrożonym kącie.
Operacja jaskry
Klasyczna lub mikroinwazyjna, gdy krople i laser nie wystarczają lub choroba jest zaawansowana.
Regularne kontrole
Także przy dobrym ciśnieniu, by sprawdzać nerw i pole widzenia.
Czy jaskrę można wyleczyć?
Uszkodzeń nerwu wzrokowego nie da się obecnie cofnąć. Leczenie zatrzymuje lub spowalnia chorobę i u wielu osób pozwala latami dobrze widzieć.
Nieleczona lub źle kontrolowana jaskra może prowadzić do znacznej utraty wzroku, choć nie u każdego.
Jak zapobiegać pogorszeniu wzroku przy jaskrze?
Regularne leczenie i kontrole pomagają jak najdłużej zachować widzenie.
Czego lepiej unikać?
- samodzielnego odstawiania kropli lub zmiany dawkowania
- pomijania kontroli, bo wzrok wydaje się dobry
- przypadkowych preparatów zamiast zaleconego leczenia
- ignorowania nagłego bólu oka lub pogorszenia widzenia
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Badaj wzrok regularnie, nawet gdy widzisz dobrze, zwłaszcza przy:
Jaskrze w rodzinie
Wysokim ciśnieniu w oku
Starszym wieku
Dużej wadzie wzroku lub urazie oka
Długim leczeniu glikokortykosteroidami
Natychmiastowej pomocy wymagają objawy ostrego ataku, czyli nagły silny ból i zaczerwienienie oka, gwałtowne pogorszenie widzenia, kolorowe obręcze wokół świateł, nudności lub wymioty.
Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Najczęstsze pytania
Czy przy jaskrze boli oko?
Najczęstsza postać jaskry zwykle nie boli. Silny ból oka pojawia się przy ostrym ataku zamknięcia kąta i wymaga pilnej pomocy.
Jak sprawdzić, czy mam jaskrę?
Potrzebne jest badanie okulistyczne: pomiar ciśnienia, ocena nerwu wzrokowego i pola widzenia, a w razie potrzeby inne badania.
Jakie ciśnienie w oku oznacza jaskrę?
Nie ma jednej granicznej wartości. Jaskra może rozwijać się przy prawidłowym ciśnieniu, a wysokie ciśnienie nie zawsze uszkadza nerw wzrokowy.
Czy jaskra może występować tylko w jednym oku?
Tak. Choroba może być bardziej zaawansowana w jednym oku, choć często z czasem dotyczy obu oczu w różnym stopniu.
Czy jaskrę widać na OCT?
OCT może pokazać uszkodzenie włókien nerwowych, ale rozpoznanie nie opiera się na jednym badaniu.
Źródła
- National Eye Institute - Glaucomahttps://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/glaucoma (otwiera się w nowej karcie)
- National Eye Institute - Glaucoma and Eye Pressurehttps://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/glaucoma/glaucoma-and-eye-pressure (otwiera się w nowej karcie)
- National Eye Institute - Glaucoma Medicineshttps://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/glaucoma/glaucoma-medicines (otwiera się w nowej karcie)
- Medycyna Praktyczna – Jaskrahttps://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/jaskra/73325,jaskra (otwiera się w nowej karcie)
