Co warto robić?
- regularnie pić
- jeść lekko i mniejsze porcje
- dokładnie myć ręce
Dur brzuszny
Dur brzuszny to ogólnoustrojowa choroba zakaźna wywoływana przez bakterię Salmonella Typhi. Zakażenie następuje najczęściej przez skażoną wodę lub żywność. Choroba powoduje długotrwałą wysoką gorączkę, osłabienie, ból głowy i dolegliwości brzuszne, a nieleczona może prowadzić do groźnych powikłań, dlatego wymaga szybkiej diagnostyki i antybiotyku.
Co to jest dur brzuszny?
Dur brzuszny to bakteryjna choroba zakaźna wywoływana przez Salmonella Typhi. Bakteria może przenikać z jelit do krwi i zakażać cały organizm.
Gdzie występuje?
Tam, gdzie brakuje czystej wody i warunków sanitarnych.
Dur brzuszny w Polsce
Chorują głównie podróżni wracający z takich regionów.
Objawy duru brzusznego
Typowa jest gorączka narastająca przez wiele dni, nawet do 39–40°C. Mogą też wystąpić:
- Silne osłabienie i zmęczenie
- Ból głowy i mięśni, dreszcze
- Ból brzucha, nudności, wymioty, brak apetytu
- Zaparcie lub biegunka
- Suchy kaszel
- Różowe plamki na tułowiu, przejściowe
Objawy przypominają inne infekcje, a brak wysypki czy biegunki nie wyklucza choroby.
Po jakim czasie pojawiają się objawy duru brzusznego?
Zwykle 6–30 dni po zakażeniu. Najpierw zmęczenie i ból głowy, potem narastająca gorączka i objawy brzuszne.
Ważne: Powiedz lekarzowi o podróży zagranicznej, nawet sprzed kilku tygodni.
Jak diagnozuje się dur brzuszny?
Rozpoznanie opiera się na wywiadzie i posiewach.
| Badanie / ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|
| Wywiad lekarski | Podróże i możliwa ekspozycja Lekarz pyta o podróże, jedzenie, wodę, kontakt z chorymi i początek gorączki. |
| Posiew krwi | Podstawowe badanie Potwierdza chorobę. Czasem potrzeba kilku próbek. |
| Posiew kału | Wykrywanie Salmonella Typhi Pomaga w rozpoznaniu i kontroli po leczeniu. |
| Antybiogram | Ocena wrażliwości na antybiotyki Pokazuje, które antybiotyki działają, bo przybywa szczepów opornych. |
Test Widala nie jest zalecany przez CDC jako podstawowe badanie, bo często daje wyniki fałszywie dodatnie.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Zgłoś się do lekarza z gorączką po powrocie z regionu, gdzie występuje dur brzuszny.
Inne powody wizyty
Gorączka dłuższa niż kilka dni lub narastająca, nawrót objawów po leczeniu.
Kiedy pilnie po pomoc?
Nagły, nasilający się ból brzucha, krew w stolcu, czarne stolce, wymioty z krwią, zaburzenia świadomości, omdlenie lub gwałtowne pogorszenie. Dzwoń wtedy pod 112 lub jedź na SOR.
Leczenie duru brzusznego
Dur brzuszny leczy się antybiotykiem pod kontrolą lekarza.
Antybiotykoterapia
Skraca chorobę i zmniejsza ryzyko powikłań i zgonu. Lek zależy od regionu zakażenia, ciężkości choroby i antybiogramu.
Nawodnienie
Gorączka, biegunka i wymioty odwadniają. Przy ciężkim odwodnieniu podaje się płyny dożylnie.
Leczenie szpitalne
Potrzebne przy ciężkim przebiegu, zaburzeniach świadomości, krwawieniu lub podejrzeniu perforacji jelita, czasem z operacją.
Możliwe powikłania duru brzusznego
Nieleczona lub ciężka choroba może po kilku tygodniach dać groźne powikłania.
Krwawienie z przewodu pokarmowego
Czarne, smoliste stolce, świeża krew w stolcu, osłabienie lub omdlenie.
Perforacja jelita
Nagły, silny, narastający ból brzucha. Wymaga natychmiastowego leczenia w szpitalu.
Zaburzenia neurologiczne
Splątanie lub encefalopatia. Zmiana świadomości przy wysokiej gorączce wymaga pilnej pomocy.
Nawrót choroby
Objawy wracają po leczeniu, potrzebna jest ponowna konsultacja.
Co oznacza nosicielstwo Salmonella Typhi?
Według WHO u około 2–5% chorych bakterie zostają w organizmie. Nosiciel może nie mieć objawów, a mimo to zakażać.
Badania kontrolne
Wykonuje się je po leczeniu, zwłaszcza u osób pracujących przy żywności lub w ochronie zdrowia.
Gotowanie dla innych
Nie przygotowuj jedzenia dla innych, dopóki lekarz nie uzna, że nie zakażasz.
Jak zapobiegać durowi brzusznemu?
Najważniejsze są bezpieczna woda, jedzenie i higiena.
- Szczepienie przeciwko durowi brzusznemu
Rozważ je przed podróżą tam, gdzie dur jest częsty. Nie chroni w pełni, więc nadal uważaj na wodę i jedzenie.
- Woda do picia
Pij wodę butelkowaną lub przygotowaną. Uważaj na lód i napoje z lokalnej wody.
- Bezpieczne jedzenie
Wybieraj potrawy gotowane i gorące. Ostrożnie z surowymi warzywami, owocami i niepasteryzowanym mlekiem.
- Higiena rąk
Myj ręce po toalecie i przed jedzeniem.
Co jeść i pić podczas duru brzusznego?
Dieta nie zastępuje antybiotyku, ale wspiera organizm.
Czego lepiej unikać?
- przerywania antybiotyku po poprawie
- antybiotyków na własną rękę
- gotowania dla innych w czasie zakażenia
- lekceważenia nawrotu gorączki lub bólu brzucha
Leki stosowane w leczeniu
Przykładowe substancje czynne stosowane w leczeniu według charakterystyk produktów leczniczych. Leki na receptę dobiera lekarz.
Na receptę
Lista obejmuje leki zarejestrowane w Polsce. Nie każdy jest stale dostępny w aptekach. Lista ma charakter informacyjny. O wyborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz po rozmowie z Tobą.
Lekarze, którzy mogą pomóc
Zobacz wszystkich
Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Najczęstsze pytania
Czy dur brzuszny jest salmonellozą?
Wywołuje go bakteria należąca do rodzaju Salmonella, ale dur brzuszny jest inną chorobą niż typowa salmonelloza pokarmowa. Ma charakter ogólnoustrojowy.
Czy dur brzuszny jest zaraźliwy?
Tak. Bakterie wydalane przez osobę chorą lub nosiciela mogą zanieczyszczać wodę i żywność, co umożliwia zakażenie kolejnych osób.
Czy dur brzuszny można wyleczyć?
Tak. Chorobę leczy się antybiotykami. Szybkie rozpoczęcie odpowiedniej terapii zmniejsza ryzyko poważnych powikłań.
Źródła
- NIZP PZH–PIB, Szczepienia.Info. Dur brzusznyhttps://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/dur-brzuszny/ (otwiera się w nowej karcie)
- Medycyna Praktyczna dla pacjentów. Dur brzusznyhttps://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-bakteryjne/163255,dur-brzuszny (otwiera się w nowej karcie)
- WHO. Typhoidhttps://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/typhoid (otwiera się w nowej karcie)
- CDC. Clinical Guidance for Typhoid Fever and Paratyphoid Feverhttps://www.cdc.gov/typhoid-fever/hcp/clinical-guidance/index.html (otwiera się w nowej karcie)
- NHS. Typhoid feverhttps://www.nhs.uk/conditions/typhoid-fever/ (otwiera się w nowej karcie)
