Co warto robić?
- robić zalecone badania moczu i pomiary ciśnienia
- pić i odpoczywać przy bólach stawów
- obserwować kolor moczu i stolca
- zgłaszać lekarzowi nowe objawy
Choroba Schönleina-Henocha
Choroba Schönleina-Henocha, obecnie nazywana zapaleniem naczyń IgA (IgAV), to zapalenie małych naczyń krwionośnych. Najczęściej występuje u dzieci i daje purpurową wysypkę na nogach i pośladkach, bóle stawów i brzucha. Może też objąć nerki, dlatego po rozpoznaniu potrzebne są regularne badania moczu i pomiary ciśnienia.
Czym jest choroba Schönleina-Henocha?
Choroba Schönleina-Henocha, dziś zwana zapaleniem naczyń IgA (IgAV), to zapalenie małych naczyń krwionośnych z odkładaniem się immunoglobulin A. Krew przedostaje się do skóry, a zmiany mogą objąć też inne narządy.
Najczęściej zajęte są skóra, stawy, przewód pokarmowy i nerki.
Objawy choroby Schönleina-Henocha
Objawy nie zawsze pojawiają się razem. Mogą wystąpić:
- Plamki i grudki na skórze, które nie bledną pod naciskiem
- Bóle i obrzęki stawów, zwłaszcza kolan i kostek
- Ból brzucha, nudności, wymioty, krew w stolcu
- Krew lub białko w moczu
- Obrzęki i wyższe ciśnienie przy zajęciu nerek
Cztery główne grupy objawów choroby Schönleina-Henocha
Zapalenie naczyń IgA to choroba układowa, nie tylko skórna.
- Plamica na skórzeWyczuwalne plamki, zwykle na nogach i pośladkach, które nie znikają po dociśnięciu. Czasem z obrzękiem dłoni lub stóp.
- StawyBolą i puchną kolana i kostki, dziecko niechętnie chodzi. Zwykle mija bez trwałego uszkodzenia.
- BrzuchSkurczowy ból, wymioty, krew w stolcu. Rzadko wgłobienie jelita, które wymaga pilnej pomocy.
- NerkiKrew lub białko w moczu, często bez objawów. Wykrywają je badania moczu.
Od czego powstaje choroba Schönleina-Henocha?
Przyczyna nie jest znana. Często poprzedza ją infekcja, zwłaszcza górnych dróg oddechowych, rzadziej niektóre leki.
Choroba Schönleina-Henocha u dzieci i dorosłych
Znacznie częściej chorują dzieci, ale zdarza się też u dorosłych.
IgAV u dzieci
Najczęściej w wieku przedszkolnym i szkolnym. Zwykle mija samo w ciągu tygodni lub miesięcy.
IgAV u dorosłych
Rzadsza, ale z większym ryzykiem trwałego uszkodzenia nerek. Kontrola nerek jest szczególnie ważna.
IgAV a przyszła ciąża
Większe ryzyko nadciśnienia i białkomoczu w ciąży. Powiedz ginekologowi o przebytej chorobie.
Jak diagnozuje się chorobę Schönleina-Henocha?
Rozpoznanie zwykle opiera się na plamicy i objawach. Badania wykluczają inne przyczyny i wykrywają powikłania.
| Badanie / ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|
| Badanie lekarskie | Ocena wysypki i innych objawów Skóra, stawy, obrzęki i brzuch. |
| Badanie moczu | Krew i białko w moczu Jedno z najważniejszych badań. Wykrywa zajęcie nerek bez objawów. |
| Ciśnienie tętnicze | Kontrola możliwego zajęcia nerek Wysokie ciśnienie może świadczyć o uszkodzeniu nerek. |
| Badania krwi | Morfologia i funkcja nerek Morfologia i kreatynina. Wykluczają też małopłytkowość i inne przyczyny plamicy. |
| USG jamy brzusznej | Przy nasilonym bólu brzucha Przy silnym bólu, wymiotach lub podejrzeniu wgłobienia jelita. |
| Biopsja | W wybranych przypadkach Skóry lub nerki, gdy obraz jest nietypowy lub trzeba ocenić nerki. |
Prawidłowe pierwsze badanie moczu nie kończy diagnostyki. Nerki mogą zostać zajęte później, więc badania moczu i ciśnienia się powtarza.
Leczenie choroby Schönleina-Henocha
U większości dzieci choroba mija sama. Wystarczy leczenie objawowe i kontrola nerek.
Odpoczynek i nawodnienie
Przy łagodnym przebiegu odpoczynek, płyny i obserwacja. Aktywność wraca stopniowo.
Leczenie bólu
Można stosować paracetamol. Nie stosuj samodzielnie ibuprofenu ani innych NLPZ przy podejrzeniu zajęcia nerek lub krwawieniu z przewodu pokarmowego.
Glikokortykosteroidy
Przy silnym bólu brzucha, stawów lub niektórych powikłaniach. Nie podaje się ich rutynowo, by zapobiec zajęciu nerek.
Leczenie zajęcia nerek
Prowadzi nefrolog. Leki zmniejszające białkomocz i ciśnienie, w cięższych przypadkach sterydy lub inne leki immunosupresyjne.
Powikłania jelitowe
Silny ból brzucha, krwawienie lub wgłobienie jelita mogą wymagać szpitala, a wgłobienie zabiegu lub operacji.
Przy bardzo silnym lub narastającym bólu brzucha, uporczywych wymiotach albo krwi w stolcu nie czekaj na teleporadę. Dzwoń pod 112 lub jedź na SOR.
Dlaczego przy chorobie Schönleina-Henocha trzeba kontrolować nerki?
Zajęcie nerek to najważniejsze powikłanie. Na początku często nie daje objawów.
Krwiomocz
Czasem widoczny, częściej wykrywa go dopiero badanie moczu.
Białkomocz
Znaczny lub utrzymujący się wymaga oceny nefrologa.
Wysokie ciśnienie
Jego pomiar to część każdej kontroli.
Kontrole co najmniej 6 miesięcy
Nawet przy dobrym pierwszym wyniku. Przy zmianach w nerkach dłużej.
Powikłania choroby Schönleina-Henocha
Większość dzieci zdrowieje całkowicie. Rzadziej pojawiają się:
Zapalenie nerek
Z utrzymującym się białkomoczem lub krwiomoczem.
Nadciśnienie i choroba nerek
Mogą rozwinąć się po zajęciu nerek. Wykrywają je regularne kontrole.
Wgłobienie jelita, krwawienie
Rzadkie, ale poważne. Silny ból brzucha lub krew w stolcu wymagają pilnej pomocy.
Jądra i moszna
Rzadziej obrzęk i zapalenie.
Układ nerwowy i płuca
Bardzo rzadko.
Co robić przy chorobie Schönleina-Henocha?
Łagodny przebieg zwykle można przejść w domu, pilnując kontroli.
Czego lepiej unikać?
- pomijania kontroli po zniknięciu wysypki
- ibuprofenu i innych NLPZ bez zgody lekarza przy podejrzeniu zajęcia nerek
- ignorowania krwi w moczu lub stolcu i narastającego bólu brzucha
- sterydów na własną rękę
Czy potrzebna jest specjalna dieta przy zapaleniu naczyń IgA?
Dieta nie powoduje ani nie leczy tej choroby. Przy łagodnym przebiegu dziecko je normalnie. Przy zajęciu nerek lub nadciśnieniu lekarz może zalecić np. mniej soli.
Jaki lekarz zajmuje się chorobą Schönleina-Henocha?
Diagnostykę zaczyna pediatra lub lekarz rodzinny, u dorosłych też internista. Dalej, zależnie od przebiegu:
- Nefrolog: białkomocz, krwiomocz, nadciśnienie, gorsza praca nerek.
- Reumatolog: nietypowy lub ciężki przebieg.
- Gastroenterolog lub chirurg: ciężkie objawy brzuszne.
- Urolog lub chirurg: ból i obrzęk moszny lub jąder.
Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Lekarze, którzy mogą pomóc
Wszyscy lekarze: pediatra
Najczęstsze pytania
Jak sprawdzić, czy wysypka jest plamicą?
Typowa plamica nie znika ani nie blednie po dociśnięciu skóry. Każdą nową nieblednącą wysypkę powinien ocenić lekarz.
Czy choroba Schönleina-Henocha jest autoimmunologiczna?
To choroba immunologiczna, w której IgA odkłada się w ścianach małych naczyń i wywołuje zapalenie. Dokładna przyczyna nie jest w pełni poznana.
Czy IgAV uszkadza nerki?
Może. U części pacjentów pojawia się krew lub białko w moczu. U dzieci zmiany są zwykle łagodne, ale ciężkie zapalenie może prowadzić do przewlekłej choroby nerek.
Jak długo trzeba badać mocz po chorobie?
Co najmniej 6 miesięcy, zwykle 6–12 miesięcy. Dokładny schemat kontroli ustala lekarz.
Czy ból brzucha przy IgAV jest niebezpieczny?
Zwykle ustępuje wraz z chorobą. Bardzo silny lub narastający ból, uporczywe wymioty albo krew w stolcu mogą oznaczać powikłanie i wymagają pilnej oceny.
Źródła
- NIDDK - IgA Vasculitishttps://www.niddk.nih.gov/health-information/kidney-disease/iga-vasculitis (otwiera się w nowej karcie)
- NHS - Henoch-Schönlein purpura (HSP)https://www.nhs.uk/conditions/henoch-schonlein-purpura-hsp/ (otwiera się w nowej karcie)
- Medycyna Praktyczna – Plamica Schönleina i Henocha (zapalenie naczyń związane z IgA)https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/choroby/152368,plamica-schnleina-i-henocha-zapalenie-naczyn-zwiazane-z-iga (otwiera się w nowej karcie)
