Co może pomagać?
- jedzenie powoli, małymi porcjami, dokładne gryzienie
- potrawy łatwe do połknięcia
- popijanie niewielką ilością płynu
- jedzenie na siedząco i pozostanie wyprostowanym po posiłku
Achalazja przełyku
Achalazja przełyku to rzadka choroba, w której przełyk nie przesuwa prawidłowo pokarmu do żołądka, a dolny zwieracz przełyku nie rozluźnia się przy połykaniu. Powoduje narastające trudności z połykaniem, cofanie pokarmu, ból w klatce piersiowej i czasem utratę masy ciała.
Co to jest achalazja przełyku?
Achalazja przełyku to zaburzenie pracy mięśni przełyku. Dolny zwieracz nie rozluźnia się prawidłowo, a skurcze przełyku są zaburzone, więc jedzenie i płyny w nim zalegają.
Choroba jest przewlekła. Bez leczenia przełyk może się poszerzać, a objawy nasilać.
Czym różnią się typy achalazji przełyku?
Manometria pozwala wyróżnić trzy typy achalazji. Typ pomaga dobrać leczenie.
- Achalazja typu I
Klasyczna postać. Przełyk prawie nie przesuwa pokarmu, który zalega, a przełyk się poszerza.
- Achalazja typu II
Brak skurczów przesuwających, ale przy połykaniu rośnie ciśnienie w przełyku. Często dobrze reaguje na zmniejszenie napięcia zwieracza.
- Achalazja typu III
Postać spastyczna z przedwczesnymi skurczami i częściej z bólem w klatce piersiowej. Wymaga dłuższej miotomii, dlatego rozważa się POEM.
Objawy achalazji przełyku
Objawy narastają miesiącami lub latami. Najpierw trzeba jeść wolniej i popijać. Z czasem pojawiają się:
- Trudne połykanie pokarmów stałych i płynów
- Zatrzymywanie się jedzenia za mostkiem
- Cofanie niestrawionego pokarmu lub płynów
- Ból lub ucisk w klatce piersiowej
- Kaszel i krztuszenie się, zwłaszcza nocą
- Zgaga podobna do refluksu
- Stopniowe chudnięcie
Kłopot z połykaniem także płynów jest typowy dla zaburzeń pracy przełyku i wymaga diagnostyki.
Od czego bierze się achalazja przełyku?
Dokładna przyczyna nie jest znana. Uszkodzone są komórki nerwowe sterujące mięśniami przełyku i zwieraczem. Rozważa się udział procesów autoimmunologicznych, genów i zakażeń, ale zwykle konkretnej przyczyny nie da się wskazać.
Czym różni się achalazja od refluksu?
W obu może być pieczenie za mostkiem i cofanie treści do ust. Przy refluksie cofa się treść żołądka, a w achalazji jedzenie zalega w przełyku.
Gdy leczenie refluksu nie pomaga, a połykanie jest coraz trudniejsze, potrzebna jest diagnostyka przełyku.
Jak diagnozuje się achalazję przełyku?
Trzeba wykluczyć przeszkodę mechaniczną i potwierdzić zaburzenia pracy przełyku.
| Badanie / ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|
| Wywiad lekarski | Trudności w połykaniu Lekarz pyta, czy kłopot dotyczy pokarmów stałych czy płynów, od kiedy trwa i czy towarzyszy mu cofanie pokarmu, ból lub chudnięcie. |
| Gastroskopia | Ocena przełyku i żołądka Wyklucza inne przyczyny zwężenia przełyku, w tym nowotwór. |
| Manometria wysokiej rozdzielczości | Badanie potwierdzające rozpoznanie Mierzy ciśnienie i skurcze przełyku podczas połykania. Potwierdza achalazję i określa jej typ. |
| Badanie kontrastowe | Połykanie barytu Zdjęcie RTG po wypiciu kontrastu pokazuje szerokość przełyku i tempo opróżniania, także po leczeniu. |
Sama gastroskopia nie potwierdza achalazji. Kluczowa jest manometria.
Leczenie achalazji przełyku
Leczenie nie naprawia nerwów przełyku, ale zmniejsza opór zwieracza i ułatwia przechodzenie pokarmu. Metodę dobiera się do typu achalazji, wieku i stanu zdrowia.
Dylatacja pneumatyczna
Balon rozpręża i częściowo przerywa włókna zwieracza. Bywa potrzebny kolejny zabieg. Możliwym powikłaniem jest przedziurawienie przełyku.
Miotomia Hellera
Laparoskopowe przecięcie części włókien zwieracza, zwykle z częściową fundoplikacją przeciw refluksowi.
POEM
Przezustna endoskopowa miotomia, czyli przecięcie zwieracza od wnętrza przełyku. Pozwala na dłuższe cięcie, co przydaje się w typie III. Częściej daje potem refluks.
Toksyna botulinowa
Wstrzyknięta do zwieracza czasowo zmniejsza jego napięcie, więc zabieg się powtarza. Głównie dla osób, które nie mogą mieć trwalszych zabiegów.
Leki
Działają przejściowo i słabiej niż zabiegi. Stosuje się je tymczasowo lub gdy zabieg nie jest możliwy.
Przy nowych lub szybko narastających trudnościach w połykaniu, szybkim chudnięciu albo krwawieniu umów się pilnie na wizytę osobiście. Przy nagłym silnym bólu w klatce piersiowej, zwłaszcza z dusznością, dzwoń pod 112.
Czy achalazję można całkowicie wyleczyć?
Leczenie nie przywraca unerwienia przełyku, ale u wielu chorych na długo poprawia połykanie. Gdy objawy wracają, potrzebna jest ponowna ocena lub kolejny zabieg.
Co jeść przy achalazji przełyku?
Dieta nie leczy achalazji, ale sposób jedzenia ułatwia połykanie.
Czego lepiej unikać?
- pośpiechu i dużych kęsów
- obfitych posiłków
- kładzenia się zaraz po jedzeniu
- produktów, które zatrzymują się w przełyku
- ograniczania diety do kilku produktów bez porady lekarza lub dietetyka
Możliwe powikłania achalazji przełyku
Leczenie zmniejsza ryzyko powikłań zalegania pokarmu.
Poszerzenie przełyku
W zaawansowanej chorobie poszerzony przełyk opróżnia się gorzej nawet po zmniejszeniu napięcia zwieracza.
Zachłyśnięcie i infekcje oddechowe
Treść z przełyku, zwłaszcza we śnie, może trafić do dróg oddechowych. Częste nocne krztuszenie się zgłoś lekarzowi.
Niedożywienie i utrata masy ciała
Gdy połykanie jest bardzo trudne, grożą niedobory, odwodnienie i chudnięcie.
Achalazja a rak przełyku
Długotrwała achalazja zwiększa ryzyko raka przełyku, choć bezwzględnie jest ono niewielkie. Nowe lub szybko narastające trudności w połykaniu, chudnięcie albo krwawienie wymagają ponownej diagnostyki.
Jaki lekarz zajmuje się achalazją?
Achalazją zajmuje się przede wszystkim gastroenterolog. W leczeniu pomagają też endoskopista, chirurg, a przy problemach z jedzeniem dietetyk.
Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Najczęstsze pytania
Czy przy achalazji trudno przełykać wodę?
Tak. Charakterystyczną cechą achalazji jest to, że dysfagia może dotyczyć nie tylko pokarmów stałych, ale również płynów.
Czy achalazja to refluks?
Nie. W refluksie treść żołądkowa cofa się do przełyku, a przy achalazji problemem jest przede wszystkim utrudnione przechodzenie pokarmu przez dolny zwieracz do żołądka.
Co jest najskuteczniejsze na achalazję?
Nie ma jednej najlepszej metody. Wybór zależy od typu choroby i cech chorego. Stosuje się m.in. dylatację pneumatyczną, miotomię Hellera i POEM.
Czy botoks pomaga na achalazję?
Toksyna botulinowa może czasowo zmniejszyć napięcie zwieracza i poprawić połykanie. Efekt nie jest trwały, dlatego stosuje się ją głównie u osób, u których bardziej inwazyjne leczenie nie jest odpowiednie.
Źródła
- mp.pl/pacjent. Achalazjahttps://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/choroby/przelyk/50590,achalazja (otwiera się w nowej karcie)
- Vaezi M.F. i wsp. ACG Clinical Guidelines: Diagnosis and Management of Achalasia. Am J Gastroenterol 2020https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32773454/ (otwiera się w nowej karcie)
- NHS. Achalasiahttps://www.nhs.uk/conditions/achalasia/ (otwiera się w nowej karcie)
- University College London Hospitals. Achalasia: diagnosis and treatmenthttps://www.uclh.nhs.uk/patients-and-visitors/patient-information-pages/achalasia-diagnosis-and-treatment (otwiera się w nowej karcie)
