
P-LCR – co oznacza w badaniach krwi? Sprawdź, czy twój wynik jest w normie
Badania krwi dostarczają wielu informacji o stanie zdrowia, ale niektóre skróty w wynikach mogą wydawać się tajemnicze. Jednym z nich jest P-LCR…

Problemy z koncentracją, zapamiętywaniem informacji czy „mgła mózgowa” dotyczą nie tylko osób starszych, ale także młodszych, zapracowanych i zestresowanych. Zioła na pamięć i koncentrację od dawna stosuje się w medycynie ludowej, jednak badania nad nimi są w większości małe, a ich wyniki niejednoznaczne. Sprawdź, jakie zioła pije się na pamięć i koncentrację, co o nich wiadomo i kiedy kłopoty z pamięcią wymagają wizyty u lekarza.
Nie ma ziół, o których wiadomo, że regenerują mózg. Niektóre rośliny zawierają związki badane pod kątem wpływu na krążenie, przekaźnictwo nerwowe czy ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym, ale część tych obserwacji pochodzi z badań laboratoryjnych i na zwierzętach. Nie można ich przenosić wprost na ludzi.
Według Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej (NIZP PZH–PIB) nie ma wystarczających dowodów na skuteczność suplementów reklamowanych na poprawę sprawności umysłu. Suplementy mogą też wchodzić w interakcje z lekami, co ma znaczenie zwłaszcza u osób starszych, które często przyjmują kilka leków.
Najczęściej wymienia się kilka roślin. Część z nich, jak miłorząb japoński czy żeń-szeń, pochodzi z Azji, ale są łatwo dostępne w Polsce:
W dużym badaniu GEM ponad 3 tysiące osób w wieku 75 lat i starszych przyjmowało wyciąg z miłorzębu albo placebo średnio przez 6 lat. Otępienie i choroba Alzheimera pojawiały się w obu grupach równie często. Miłorząb nie zapobiega więc demencji.
W przeglądzie badań u zdrowych osób starszych z 2026 roku preparaty z bakopą drobnolistną (Bacopa monnieri) wypadły stosunkowo dobrze w testach funkcji wykonawczych, ale autorzy podkreślają, że potrzebne są badania nad długoterminowym bezpieczeństwem i dawkowaniem.
Osoby starsze często przyjmują kilka leków. Przed sięgnięciem po zioła lub suplementy warto zapytać lekarza albo farmaceutę o możliwe interakcje.
Żaden napój nie ma udowodnionego działania poprawiającego pamięć. Napary ziołowe, zielona herbata czy kawa mogą być częścią zwykłej diety. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej zaleca zamiast suplementów dietę opartą głównie na produktach roślinnych, z rybami około dwa razy w tygodniu, produktami mlecznymi, jajami i ograniczoną ilością mięsa.
Bezpieczeństwo ziół na pamięć u dzieci jest słabo zbadane, a niektórzy eksperci odradzają podawanie żeń-szenia niemowlętom i dzieciom. Nie podawaj dziecku miłorzębu, żeń-szenia ani innych ziołowych suplementów bez konsultacji z lekarzem. Jeśli trudności z koncentracją utrzymują się lub przeszkadzają w nauce, warto omówić je z pediatrą.
W tradycyjnej medycynie chińskiej stosuje się różne zioła i grzyby, np. reishi czy traganek. Nie ma wiarygodnych badań, które potwierdzałyby ich wpływ na pamięć u ludzi. Nie stosuj takich preparatów na własną rękę, zwłaszcza jeśli przyjmujesz leki.
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej zamiast suplementów zaleca:
Jeśli zastanawiasz się, co brać na słabą pamięć, najpierw warto ustalić przyczynę kłopotów. Witaminy, np. B12, mają sens wtedy, gdy lekarz potwierdzi ich niedobór.
Nie ma na to jednej odpowiedzi. W badaniach zioła podawano zwykle przez kilka tygodni lub miesięcy, a różnice w porównaniu z placebo, jeśli w ogóle się pojawiały, były niewielkie. Preparat stosuj zgodnie z ulotką. Jeśli mimo to problemy z pamięcią się nasilają, nie zwiększaj dawki, tylko skonsultuj się z lekarzem.
Zioła nie leczą przyczyn zaburzeń pamięci. Jeśli problemy z pamięcią szybko postępują, utrudniają codzienne życie albo zauważają je bliscy, potrzebna jest diagnostyka lekarska. Przyczyną może być np. niedobór witaminy B12, choroba tarczycy albo choroba neurodegeneracyjna.
Nagłe zaburzenia mowy, opadnięcie kącika ust, osłabienie ręki lub nogi, albo zaburzenia widzenia mogą oznaczać udar. Wtedy natychmiast dzwoń pod numer 112 lub 999 i nie czekaj, aż objawy miną.
Nie ma dowodów, że zioła zapobiegają demencji lub ją leczą. W dużym badaniu wyciąg z miłorzębu nie zmniejszył ryzyka otępienia. Niektóre badania sugerują niewielki wpływ miłorzębu na objawy otępienia, ale wyniki są niespójne. Każdy preparat ziołowy osoba z otępieniem powinna omówić z lekarzem.
Nie wiadomo, bo wyniki badań są niejednoznaczne, a różnice w porównaniu z placebo były zwykle niewielkie. Jeśli problemy z pamięcią się nasilają, zamiast zmieniać preparaty skonsultuj się z lekarzem.
Łączenie kilku preparatów zwiększa ryzyko działań niepożądanych i interakcji. Na przykład miłorząb może nasilać krwawienia u osób przyjmujących leki przeciwkrzepliwe. Przed połączeniem ziół zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Nie. Miłorząb i żeń-szeń mogą być niebezpieczne w ciąży. Miłorząb może zwiększać ryzyko przedwczesnego porodu i krwawienia przy porodzie, a jeden ze składników żeń-szenia powodował wady wrodzone u zwierząt. W ciąży nie stosuj ziół na pamięć bez zgody lekarza.