Medycyna rodzinna

Pies najlepszym przyjacielem człowieka? Jak pies pomaga w stresie i depresji

Pies najlepszym przyjacielem człowieka? Jak pies pomaga w stresie i depresji

Stres jest wszechobecny w naszym codziennym życiu, a jego długotrwałe działanie może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, takich jak depresja, nerwica, czy choroby serca. W poszukiwaniu sposobów na radzenie sobie ze stresem coraz więcej osób zwraca się ku zwierzętom domowym, a zwłaszcza psom. Czy pies pomaga w stresie? Jakie korzyści przynosi posiadanie psa i jaki jest wpływ psa na psychikę człowieka?

Wpływ psa na psychikę człowieka

Kontakt z psem może poprawiać nastrój i pomagać w radzeniu sobie ze stresem. W przeglądzie badań nad kontaktem ludzi ze zwierzętami opisano m.in. niższy poziom kortyzolu (hormonu stresu), niższe tętno i ciśnienie krwi oraz mniejsze odczuwanie lęku. Autorzy przypuszczają, że ważną rolę odgrywa oksytocyna, hormon związany z poczuciem bliskości. Wyniki badań nad wpływem posiadania psa na zdrowie psychiczne są jednak niejednoznaczne. Część z nich pokazuje korzyści, a część brak wpływu.

Czy pies wyczuwa stres u człowieka?

Psy mają bardzo czuły węch. W niewielkim badaniu z 2022 roku wytrenowane psy potrafiły odróżnić próbki oddechu i potu pobrane od ludzi w stresie od próbek pobranych w spokoju. Wiele psów reaguje też na zmiany w zachowaniu opiekuna i szuka wtedy kontaktu. Bliskość psa może działać uspokajająco.

Czy psy wyczuwają depresję u ludzi?

Nie ma dowodów, że pies rozpoznaje depresję jako chorobę. Psy reagują jednak na zmiany w zachowaniu i nastroju opiekuna. Dla osoby w depresji ważne bywa też coś innego. Pies potrzebuje karmienia, spacerów i zabawy, więc wymusza codzienną aktywność i pomaga wyjść z izolacji. W badaniach z udziałem osób z problemami psychicznymi uczestnicy często opisywali zwierzę jako ważne źródło wsparcia, zwłaszcza w trudnych momentach.

Opieka nad zwierzęciem bywa też obciążeniem. W tych samych badaniach opisywano koszty, obowiązki i bardzo trudne przeżycie utraty zwierzęcia. Dlatego decyzję o psie warto dobrze przemyśleć, zwłaszcza w okresie ciężkiej depresji.

Czy pies pomaga w nerwicy?

Nerwica to dawne określenie zaburzeń lękowych. Kontakt z psem może łagodzić odczuwany lęk i napięcie, a przewidywalne zachowanie psa daje poczucie bezpieczeństwa. Psy bywają też wykorzystywane w terapii wspomaganej przez zwierzęta, ale taka terapia uzupełnia leczenie, a nie je zastępuje.

Czy warto mieć psa?

Posiadanie psa to poważne zobowiązanie, które wymaga czasu, energii i pieniędzy na wiele lat. Dla wielu osób pies jest ważnym towarzyszem i źródłem wsparcia emocjonalnego, a codzienne spacery sprzyjają ruchowi. Przed decyzją warto uczciwie ocenić swoje możliwości, warunki mieszkaniowe i ewentualną alergię u domowników.

Jak kontakt z psem wpływa na układ nerwowy i reakcję stresową?

W części badań głaskanie psa i kontakt z nim wiązały się ze spadkiem tętna i ciśnienia krwi oraz z niższym poziomem kortyzolu. To sygnały, że organizm wycisza reakcję stresową. Wyniki poszczególnych badań różnią się jednak między sobą.

Rola psa w budowaniu rutyny i stabilności emocjonalnej

Ważnym aspektem jest wprowadzenie regularności do codziennego funkcjonowania. Stałe pory spacerów, karmienia i opieki nad zwierzęciem tworzą strukturę dnia. Przy depresji i zaburzeniach lękowych stały plan dnia i regularna aktywność bywają pomocne, a pies daje powód, by trzymać się takiego rytmu.

Pies wymaga wyjścia z domu niezależnie od nastroju czy pogody. Spacery to ruch i kontakt ze światłem dziennym, co sprzyja regularnemu rytmowi snu i czuwania.

Wsparcie społeczne i redukcja samotności dzięki obecności psa

Samotność i izolacja społeczna są uznawane za jedne z istotnych czynników ryzyka rozwoju zaburzeń psychicznych. Pies może pełnić funkcję bufora społecznego, zmniejszając subiektywne poczucie osamotnienia. Dla wielu osób pies staje się stałym towarzyszem, który zapewnia poczucie bycia potrzebnym i ważnym, co może wspierać samoocenę i samopoczucie.

Dodatkowo obecność psa sprzyja nawiązywaniu kontaktów międzyludzkich. Spacery, wizyty u weterynarza czy zajęcia szkoleniowe naturalnie zwiększają liczbę interakcji społecznych. Pies bywa pretekstem do rozmowy, co dla osób samotnych może być ważne.

Kiedy pies nie zastępuje terapii i jak mądrze korzystać z jego wsparcia?

Nawet jeśli kontakt z psem poprawia samopoczucie, pies nie jest substytutem profesjonalnej terapii. W przypadku nasilonej depresji, zaburzeń lękowych czy chorób psychicznych obecność psa powinna być traktowana jako element wspierający, a nie jedyna forma pomocy. Nadmierne obciążanie zwierzęcia rolą terapeuty może prowadzić do frustracji zarówno u właściciela, jak i u psa.

Pies może być dobrym uzupełnieniem leczenia, takiego jak psychoterapia, leki czy nauka radzenia sobie ze stresem. Jeśli obniżony nastrój, lęk lub brak energii utrzymują się dłużej niż dwa tygodnie albo utrudniają codzienne życie, warto skonsultować się z lekarzem lub psychologiem. Jeśli pojawiają się myśli samobójcze, trzeba pilnie szukać pomocy, a w sytuacji zagrożenia życia dzwonić pod numer 112.

Źródła

  1. Beetz A. i in. Psychosocial and psychophysiological effects of human-animal interactions: the possible role of oxytocin. Front Psychol 2012https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22866043/ (otwiera się w nowej karcie)
  2. Brooks HL. i in. The power of support from companion animals for people living with mental health problems: a systematic review and narrative synthesis of the evidence. BMC Psychiatry 2018https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29402247/ (otwiera się w nowej karcie)
  3. Scoresby KJ. i in. Pet Ownership and Quality of Life: A Systematic Review of the Literature. Vet Sci 2021https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34941859/ (otwiera się w nowej karcie)
  4. Wilson C. i in. Dogs can discriminate between human baseline and psychological stress condition odours. PLoS One 2022https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36170254/ (otwiera się w nowej karcie)
  5. mp.pl/pacjent. Pies nie leczy, ale może wspierać leczeniehttps://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/aktualnosci/441492,pies-nie-leczy-ale-moze-wspierac-leczenie (otwiera się w nowej karcie)

Autor tekstu

Redaktorka medyczna i analityczka treści zdrowotnych.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Zasady redakcyjne