
Polacy mogą się leczyć w zagranicznych klinikach. Potrzebna tylko ta zgoda
Leczenie planowane poza granicami Polski wciąż budzi wiele emocji i nieporozumień. Z jednej strony słyszymy o swobodzie przemieszczania się w Unii Europejskiej…

Nowe wytyczne dotyczące diagnostyki lipidowej, opublikowane w kwietniu 2024 roku, zmieniają sposób interpretacji wyników badań, które przez lata uznawano za „bezpieczne”. Choć większość parametrów pozostała bez zmian, jeden wskaźnik został wyraźnie zaostrzony. Trójglicerydy przestały być tłem dla cholesterolu i stały się jednym z kluczowych elementów oceny ryzyka sercowo-naczyniowego.
W 2024 roku Polskie Towarzystwo Diagnostyki Laboratoryjnej i Polskie Towarzystwo Lipidologiczne opublikowały wytyczne dotyczące badań lipidów. Wcześniej za prawidłowe uznawano stężenie trójglicerydów poniżej 150 mg/dl. Według nowych wytycznych wartości pożądane są niższe.
Wartości pożądane trójglicerydów według wytycznych z 2024 roku:
Wynik, który jeszcze niedawno uznawano za prawidłowy, może więc dziś wymagać omówienia z lekarzem. Według wytycznych stężenie trójglicerydów powyżej 100 mg/dl wiąże się z istotnym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, a stężenie na czczo powyżej 150 mg/dl jest wskazaniem do leczenia hipertriglicerydemii.
Wytyczne dzielą podwyższone stężenia trójglicerydów na czczo tak:
Podwyższone trójglicerydy zwiększają ryzyko miażdżycy, choroby wieńcowej i udaru mózgu, a przy bardzo wysokich wartościach także ostrego zapalenia trzustki. Wynik powyżej 880 mg/dl wymaga pilnego kontaktu z lekarzem.
Podwyższone trójglicerydy zwykle nie dają objawów, dlatego wykrywa je dopiero lipidogram. Lekarz może zalecić zmianę diety, ograniczenie alkoholu, więcej ruchu i redukcję masy ciała, a czasem także leki.
W przeciwieństwie do trójglicerydów normy cholesterolu całkowitego pozostały bez zmian. Nadal za wartość pożądaną uznaje się poziom poniżej 190 mg/dl. To parametr orientacyjny, który sam rzadko decyduje o leczeniu.
Nie zmieniły się też wartości pożądane cholesterolu HDL:
Dla cholesterolu LDL nie ma jednej normy dla wszystkich. Jego docelowy poziom zależy od całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego pacjenta. Im wyższe ryzyko, tym niższy powinien być LDL.
Cholesterol nie-HDL obejmuje wszystkie frakcje cholesterolu, które sprzyjają miażdżycy. Skale oceny ryzyka sercowo-naczyniowego SCORE2 używają go dziś zamiast cholesterolu całkowitego. To, do której grupy ryzyka należysz, ocenia lekarz.
Lipidogram to podstawowe badanie w profilaktyce chorób układu krążenia. W szerszym kontekście warto sprawdzić także, jakie badania warto wykonać, aby ocenić ogólny stan zdrowia.
Obejmuje cholesterol LDL, HDL, cholesterol całkowity oraz trójglicerydy i pozwala wykryć zaburzenia, zanim pojawią się objawy.
Według wytycznych z 2024 roku każda dorosła osoba powinna co najmniej raz w życiu oznaczyć także lipoproteinę(a), czyli Lp(a).
Jak często powtarzać lipidogram, ustala lekarz na podstawie wyników, wieku i czynników ryzyka. Przy nieprawidłowych wynikach lub w trakcie leczenia badanie wykonuje się częściej.
U osób z nadciśnieniem, cukrzycą, otyłością lub obciążonym wywiadem rodzinnym lipidogram powinien być elementem stałej kontroli zdrowia. Jeśli pacjent ma objawy, czynniki ryzyka lub wcześniejsze nieprawidłowe wyniki, lekarz może ocenić sytuację i zdecydować, czy zasadne będzie e-skierowanie na badania, w tym kontrolę profilu lipidowego.
Tak, różnią się w przypadku cholesterolu HDL. U kobiet wartość pożądana to powyżej 45 mg/dl, a u mężczyzn powyżej 40 mg/dl.
Nie zawsze. Wytyczne podają wartości pożądane także dla wyników nie na czczo, np. trójglicerydy poniżej 125 mg/dl. Przy bardzo wysokich trójglicerydach lekarz może zlecić badanie na czczo.
Alkohol, obfity posiłek przed badaniem oraz niektóre leki mogą podnieść wynik.
Zmiana diety, ograniczenie alkoholu, więcej ruchu i redukcja masy ciała często obniżają trójglicerydy. Przy bardzo wysokich wartościach lub dużym ryzyku sercowo-naczyniowym lekarz może zalecić także leki.