Medycyna rodzinna

Kurkuma – jak wykorzystać jej przeciwzapalne właściwości?

Łyżka drewniana pełna żółtego proszku kurkumy, obok świeże kłącze kurkumy, z którego odcięto kawałek pokazujący intensywnie pomarańczowe wnętrze.

Kurkuma, ta złocista przyprawa znana z kuchni azjatyckiej, od wieków ceniona jest za swoje zdrowotne właściwości, zwłaszcza przeciwzapalne. Ale jak wykorzystać kurkumę w codziennej diecie, by wspomagać leczenie chorób, wzmocnić odporność i cieszyć się dobrym zdrowiem? Przyjrzymy się, na co kurkuma pomaga, jak ją pić oraz jakie są ewentualne przeciwwskazania.

Czy kurkuma działa przeciwzapalnie?

Kurkuma jest przyprawą, a także składnikiem wielu suplementów diety. Jej głównym składnikiem aktywnym jest kurkumina, której przypisuje się działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Badania u ludzi dają jednak ograniczone wyniki. Według amerykańskiego instytutu NCCIH wciąż wiadomo za mało, by jednoznacznie stwierdzić, że kurkuma lub kurkumina pomagają w jakiejkolwiek chorobie.

Na jakie choroby pomaga kurkuma? Co wiadomo z badań

Najwięcej badań dotyczy choroby zwyrodnieniowej stawów. Metaanalizy dają obiecujące wstępne wyniki w łagodzeniu jej objawów, ale potrzebne są badania lepszej jakości. Wstępne dane dotyczą też stłuszczeniowej choroby wątroby i zapalenia błony śluzowej jamy ustnej w trakcie leczenia onkologicznego. W innych chorobach danych jest za mało. Kurkuma nie zastępuje leczenia zaleconego przez lekarza, np. w reumatoidalnym zapaleniu stawów.

Kurkuma z pieprzem, czyli jak poprawić przyswajanie

Kurkumina słabo wchłania się z przewodu pokarmowego. Połączenie jej z piperyną, składnikiem czarnego pieprzu, jest jednym ze sposobów na zwiększenie jej przyswajalności. Dlatego wiele suplementów zawiera dodatek piperyny, a do potraw z kurkumą często dodaje się szczyptę pieprzu.

Kurkuma w codziennej diecie – jak ją stosować?

Kurkumę najłatwiej włączyć do diety jako przyprawę. Można ją dodawać do zup, sosów, marynat, a także napojów. Ma korzenny smak i intensywnie żółty kolor, dlatego bywa też używana jako naturalny barwnik.

Kurkuma do picia, czyli napoje z kurkumą

Popularnym napojem jest złote mleko, czyli mleko (także roślinne) z kurkumą, szczyptą pieprzu i innymi przyprawami, np. cynamonem lub imbirem. Kurkumę można też dodać do ciepłej wody z cytryną i miodem.

Kurkuma do kawy

Szczyptę kurkumy można dodać do kawy, a odrobina pieprzu poprawi przyswajanie kurkuminy. Taki dodatek zmienia przede wszystkim smak i kolor napoju, bo ilość kurkumy w jednej filiżance jest niewielka.

Picie kurkumy a leki na nadciśnienie, kiedy uważać?

Zioła i składniki roślinne mogą wchodzić w interakcje z lekami. Jeśli stale przyjmujesz leki, także na nadciśnienie, przed rozpoczęciem suplementacji kurkuminy zapytaj lekarza lub farmaceutę. Dotyczy to przede wszystkim suplementów, a nie przyprawy dodawanej do potraw.

Potencjalne przeciwwskazania i środki ostrożności

Kurkuma jest zazwyczaj bezpieczna w typowym stosowaniu kulinarnym, ale jak każda substancja aktywna, może mieć przeciwwskazania, szczególnie w formie skoncentrowanych suplementów.

Kurkuma, kiedy może szkodzić?

Ostrożność jest potrzebna zwłaszcza przy większych dawkach i suplementach:

  • Leki przeciwzakrzepowe. Suplementy z kurkumą mogą zwiększać ryzyko krwawienia u osób przyjmujących leki rozrzedzające krew.
  • Wątroba. Opisano przypadki uszkodzenia wątroby po suplementach z kurkuminą, zwłaszcza w postaci o zwiększonej przyswajalności. Zmęczenie, ciemny mocz lub zażółcenie skóry i oczu w trakcie suplementacji to powód, by ją przerwać i skontaktować się z lekarzem.
  • Żołądek i jelita. Suplementy mogą powodować nudności, zgagę, biegunkę lub zaparcia.
  • Ciąża. Suplementy z kurkumą w ciąży mogą być niebezpieczne.

Zasady bezpiecznego łączenia kurkumy z lekami

Bezpieczne łączenie kurkumy z lekami wymaga ostrożności. Osoby przyjmujące regularnie jakiekolwiek leki powinny skonsultować się z lekarzem przed włączeniem kurkumy do swojej diety lub przed rozpoczęciem stosowania suplementów zawierających kurkuminę. Szczególną uwagę należy zwrócić na leki zmieniające krzepliwość krwi. Pamiętać należy, że nawet naturalne składniki mogą wpływać na działanie leków na receptę i wprowadzać niepożądane interakcje.

Biodostępność kurkuminy, dlaczego forma podania ma znaczenie?

Jednym z największych wyzwań w praktycznym wykorzystaniu kurkumy jest niska biodostępność kurkuminy. Związek ten słabo rozpuszcza się w wodzie, szybko ulega metabolizmowi w wątrobie i jelitach oraz jest szybko wydalany z organizmu. Oznacza to, że nawet regularne spożywanie kurkumy w kuchni nie zawsze przekłada się na istotne stężenie kurkuminy we krwi.

Biodostępność można jednak znacząco poprawić poprzez odpowiedni sposób łączenia składników. Oprócz pieprzu czarnego istotną rolę odgrywa obecność tłuszczu, ponieważ kurkumina jest związkiem lipofilnym. Dodawanie kurkumy do potraw zawierających oleje roślinne, mleko lub orzechy może zwiększać jej przyswajalność.

Kurkuma jako przyprawa a suplement diety, czym się różnią?

W codziennej diecie kurkuma występuje głównie jako przyprawa, której stężenie kurkuminy jest stosunkowo niskie. Takie ilości są uznawane za bezpieczne dla większości osób. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku suplementów diety, które zawierają skoncentrowane dawki kurkuminy.

Suplementacja wymaga większej ostrożności, zwłaszcza u osób przewlekle chorych lub przyjmujących leki. Wysokie dawki mogą zwiększać ryzyko interakcji i działań niepożądanych, a opisano też przypadki uszkodzenia wątroby. Dlatego przed rozpoczęciem suplementacji warto porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą.

Dwa szklane kubki z złocistym napojem na bazie kurkumy, obok miseczka z proszkiem kurkumy i listek mięty na jasnym tle

Najczęstsze pytania

Czy picie napoju z kurkumy jest bezpieczne dla wszystkich?

Choć napoje z kurkumy są ogólnie bezpieczne dla większości ludzi, osoby z chorobami wątroby lub przewodu pokarmowego, kobiety w ciąży i osoby przyjmujące leki rozrzedzające krew powinny przed regularnym piciem większych ilości lub stosowaniem suplementów skonsultować się z lekarzem.

Ile kurkumy mogę spożywać dziennie, aby czerpać z niej korzyści zdrowotne?

Nie ma ustalonej dawki kurkumy, która przynosiłaby udowodnione korzyści zdrowotne. Ilości używane w kuchni są uznawane za bezpieczne dla większości osób. Przed przyjmowaniem suplementów z kurkuminą zapytaj lekarza lub farmaceutę, zwłaszcza jeśli stale przyjmujesz leki.

Czy dodanie kurkumy do kawy może wpłynąć na wchłanianie kofeiny?

Brak danych, by szczypta kurkumy zmieniała wchłanianie kofeiny. Taki dodatek zmienia przede wszystkim smak i kolor kawy.

Źródła

  1. National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH). Turmerichttps://www.nccih.nih.gov/health/turmeric (otwiera się w nowej karcie)
  2. Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Turmerichttps://www.mskcc.org/cancer-care/integrative-medicine/herbs/turmeric (otwiera się w nowej karcie)
  3. EFSA Panel on Food Additives and Nutrient Sources added to Food (ANS). Scientific Opinion on the re-evaluation of curcumin (E 100) as a food additive. EFSA Journal 2010https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.2903/j.efsa.2010.1679 (otwiera się w nowej karcie)

Autor tekstu

Redaktorka medyczna i analityczka treści zdrowotnych.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Zasady redakcyjne