
Koszmary senne. Skąd się biorą?
Koszmary senne częściej pojawiają się przy stresie, po niektórych lekach i przy zaburzeniach snu, a częste mogą towarzyszyć PTSD lub depresji. Wyjaśniamy…

Chodzenie boso. Brzmi prosto, prawda? A jednak ma w sobie coś niezwykle pierwotnego. To taki powrót do korzeni, który dla wielu może być bardziej potrzebny, niż się wydaje. Nie chodzi tu tylko o nostalgiczne wspomnienia z dzieciństwa czy leniwe spacery po plaży. O nie! Chodzenie bez butów niesie za sobą zaskakująco wiele korzyści zdrowotnych – od poprawy stanu stóp po pozytywny wpływ na kręgosłup. I chociaż dla niektórych wciąż brzmi to jak egzotyka, może czas spojrzeć na to inaczej?
Stopa składa się z wielu kości, stawów, mięśni i więzadeł, które pracują przy każdym kroku. Źle dobrane, ciasne buty ograniczają ruch palców i mogą powodować otarcia i ból stóp.
Czy chodzenie boso po domu jest zdrowe? Dla większości zdrowych osób jest bezpieczne na czystej, równej i niezbyt zimnej podłodze. Bez butów stopy lepiej czują podłoże, co może poprawiać czucie położenia ciała, czyli propriocepcję. Wyjątkiem są osoby z cukrzycą, które nie powinny chodzić boso.
Brakuje mocnych dowodów, że chodzenie boso zmniejsza ból pleców albo poprawia postawę. Lepsze czucie podłoża może pomagać w utrzymaniu równowagi, ale nie zastępuje leczenia ani ćwiczeń dobranych przez fizjoterapeutę.
Jeśli ból pleców trwa dłużej niż kilka tygodni, nasila się albo towarzyszy mu drętwienie nóg, skonsultuj się z lekarzem. Nagłe osłabienie nóg, zaburzenia oddawania moczu lub stolca albo drętwienie w okolicy krocza wymagają pilnej pomocy na SOR lub pod numerem 112.
Podeszwy stóp mają wiele zakończeń nerwowych. Chodzenie boso po trawie, piasku czy nierównej powierzchni dostarcza mózgowi więcej informacji o podłożu. Może to poprawiać propriocepcję, czyli wyczucie położenia własnego ciała, co ma znaczenie dla równowagi i koordynacji.
Chodzenie boso ma też swoje ryzyko. Osoby z cukrzycą nie powinny chodzić boso, szczególnie po gorącym piasku, płytkach czy chodniku, bo przy zaburzeniach czucia mogą nie zauważyć skaleczenia lub oparzenia. Podobnie ci, którzy mają nadmierną pronację (stopy zapadające się do środka) lub supinację (stopy wygięte na zewnątrz), mogą potrzebować dodatkowego wsparcia, np. wkładek ortopedycznych.
Na chodnikach i w miejscach publicznych łatwo o skaleczenie szkłem, gwoździem czy drzazgą, a na rozgrzanej nawierzchni o oparzenie. Bieganie boso bardziej obciąża stopy i może sprzyjać złamaniom zmęczeniowym.
Jeśli chcesz spróbować, zacznij małymi krokami. Na początek wystarczy kilka minut boso po domu na miękkim dywanie lub trawie w ogrodzie. Stopniowo zwiększaj czas i różnorodność powierzchni. Jeśli stopy zaczynają boleć, zrób przerwę, a gdy ból się powtarza, skonsultuj się z lekarzem lub fizjoterapeutą.
Buty zmieniają sposób, w jaki stopa styka się z podłożem. Najlepiej opisano to przy bieganiu. W badaniu Liebermana i współpracowników (Nature 2010) biegacze przyzwyczajeni do biegania boso zwykle lądowali na przodostopiu i generowali mniejszą siłę uderzenia o podłoże niż biegacze w butach, którzy lądowali głównie na pięcie. Nie wiadomo jednak na pewno, czy przekłada się to na mniej urazów, a wyników dotyczących biegania nie można wprost przenosić na chodzenie.
Wpływ chodzenia boso na kolana i biodra jest słabo zbadany i nie ma podstaw, by traktować je jako sposób leczenia lub zapobiegania chorobie zwyrodnieniowej stawów.
Osoby z bólem stawów lub po urazach powinny omówić rodzaj obuwia i ćwiczeń z lekarzem lub fizjoterapeutą.
Propriocepcja, czyli zdolność organizmu do odczuwania położenia własnego ciała w przestrzeni, jest kluczowa dla równowagi i koordynacji. Stopy pełnią w tym procesie rolę pierwszego „czujnika”, który zbiera informacje z podłoża i przekazuje je do układu nerwowego. Obuwie z grubą podeszwą może ograniczać ten przepływ bodźców.
Chodzenie boso dostarcza więcej bodźców receptorom czucia głębokiego. Nie oznacza to jednak, że chroni przed upadkami. Osoby starsze lub z zaburzeniami równowagi powinny uważać na śliskie podłogi, a wybór obuwia do chodzenia po domu warto omówić z lekarzem lub fizjoterapeutą.
Chodzenie boso nie zawsze jest rozwiązaniem odpowiednim dla każdego. Osoby z zaawansowaną neuropatią, szczególnie w przebiegu cukrzycy, mogą nie odczuwać drobnych urazów, co zwiększa ryzyko powikłań. Również osoby z ostrymi stanami zapalnymi stawów, świeżymi urazami lub znacznymi deformacjami stóp powinny zachować ostrożność.
Osoby z tych grup powinny omówić z lekarzem lub fizjoterapeutą, czy i w jakich warunkach mogą chodzić boso.
Ruch, także chodzenie, pobudza pracę mięśni nóg i pomaga w krążeniu krwi. Nie ma jednak dowodów, że chodzenie boso działa pod tym względem lepiej niż chodzenie w wygodnych butach.
Chodzenie po trawie czy piasku dostarcza stopom różnorodnych bodźców i może poprawiać czucie położenia ciała. Na chodnikach i w miejscach publicznych łatwo jednak o skaleczenie lub oparzenie stóp.
Brakuje mocnych dowodów, że chodzenie boso koryguje wady postawy. Przy wadach postawy ćwiczenia najlepiej dobrać z fizjoterapeutą.