Pediatria

Pleśniawki u niemowlęcia. Jak je leczyć?

pleśniawki u niemowląt, pleśniawki domowe sposoby, jak leczyć pleśniawki u noworodka, pleśniawki na języku u niemowląt, domowe sposoby na pleśniawki

Pleśniawki to grzybica jamy ustnej, częsta u niemowląt. Leczenie dobiera lekarz, a domowa higiena tylko je wspiera. Pilnej konsultacji wymagają odmowa jedzenia i objawy odwodnienia.

Czym są pleśniawki i skąd się biorą?

Pleśniawki to niewielkie, białe plamki na języku, dziąsłach lub wewnętrznej stronie policzków niemowląt. Powoduje je drożdżak Candida albicans, czyli rodzaj grzyba, który naturalnie występuje w organizmie, ale w pewnych warunkach nadmiernie się namnaża. Pleśniawki częściej dotykają noworodków i niemowląt, bo ich układ odpornościowy dopiero się rozwija.

Higiena jamy ustnej dziecka

Higiena pomaga zapobiegać pleśniawkom i wspiera leczenie, ale go nie zastępuje. Delikatne czyszczenie dziąseł malucha czystą, wilgotną gazą (lub miękką szczoteczką do dziąseł) usuwa resztki mleka.

Smoczki, butelki i zabawki

Nie tylko buzia maluszka potrzebuje uwagi. Smoczki, butelki i zabawki, które dziecko wkłada do ust, też powinny być regularnie myte. Smoczki warto regularnie wyparzać lub sterylizować, butelki po każdym użyciu, a smoczki do butelek i nakładki na brodawki wymieniać co tydzień. To zmniejsza ryzyko ponownego zakażenia.

Higiena piersi mamy

Dla karmiących mam ważna jest także higiena piersi. Candida albicans potrafi rozprzestrzenić się na brodawki sutkowe, dlatego warto myć je przed i po karmieniu. Zwykle wystarczy czysta woda. Jeśli brodawki bolą, pieką lub są zaczerwienione, leczenie powinna zalecić położna lub lekarz, bo często trzeba leczyć jednocześnie mamę i dziecko.

Soda oczyszczona tylko po konsultacji z lekarzem

Przemywanie jamy ustnej roztworem sody oczyszczonej bywa opisywane jako domowy sposób na pleśniawki, jednak u noworodków i niemowląt nie należy go stosować bez konsultacji z lekarzem. Delikatna błona śluzowa łatwo ulega podrażnieniu, a samodzielne przemywanie nie zastępuje leczenia przeciwgrzybiczego, jeśli jest ono potrzebne. Zanim sięgniesz po sodę, skonsultuj się z pediatrą, który oceni zmiany i zaleci odpowiednie postępowanie.

Miodu, także manuka, nie podaje się niemowlętom

Miód manuka w badaniach laboratoryjnych działa przeciwdrobnoustrojowo, ale nie ma dowodów, że leczy pleśniawki. Miodu, także manuka, nie wolno podawać dzieciom przed ukończeniem 12. miesiąca życia ze względu na ryzyko botulizmu niemowlęcego.

Maści z nagietkiem nie są do jamy ustnej

Nagietek jest składnikiem wielu aptecznych maści. Są one przeznaczone na skórę, a nie do jamy ustnej, i nie leczą pleśniawek. Nie nakładaj ich do buzi niemowlęcia bez zalecenia lekarza.

Rumianek i szałwia

Rumianek i szałwia bywają polecane jako domowe sposoby, ale nie ma dowodów, że leczą pleśniawki. Szałwii nie stosuje się u niemowląt, a przemywanie buzi dziecka naparami ziołowymi warto najpierw omówić z pediatrą, bo może podrażnić śluzówkę lub wywołać uczulenie.

Kwasu bornego nie stosuje się u niemowląt

Kwas borny bywa opisywany jako środek przeciwgrzybiczy, ale jest toksyczny dla niemowląt i nie stosuje się go w leczeniu pleśniawek u dzieci. Nie należy go używać ani w jamie ustnej dziecka, ani na brodawki sutkowe karmiącej mamy.

Leki przeciwgrzybicze zaleca lekarz

Jeśli pleśniawki wymagają leczenia, pediatra może zalecić lek przeciwgrzybiczy do stosowania w jamie ustnej, np. zawiesinę lub żel. Rodzaj leku zależy m.in. od wieku dziecka. Jeśli pleśniawki nie ustępują lub wracają, skonsultuj się z lekarzem.

Jak uniknąć pleśniawek w przyszłości?

Pomagają mycie rąk, dokładne mycie butelek, smoczków i zabawek, przemywanie dziąseł oraz higiena piersi mamy. Suplementy „na odporność” nie zapobiegają pleśniawkom.

Kiedy pleśniawki u niemowlęcia wymagają pilnej konsultacji lekarskiej?

Pleśniawki u niemowląt zwykle mają łagodny przebieg. Skontaktuj się z lekarzem, gdy zmiany nie ustępują po kilku dniach, rozszerzają się, obejmują gardło albo ból utrudnia dziecku ssanie piersi lub butelki.

Pilnej oceny lekarza wymagają objawy ogólne, takie jak gorączka, wyraźna apatia, spadek masy ciała, odwodnienie lub nasilona drażliwość. U wcześniaków oraz niemowląt z chorobami przewlekłymi nawet pozornie niewielkie zmiany grzybicze mogą szybciej prowadzić do powikłań. Jeśli niemowlę jest bardzo senne, trudno je dobudzić, prawie nie moczy pieluch albo jest wyraźnie osłabione, jedź na SOR lub dzwoń pod numer 112 lub 999.

Do lekarza warto zgłosić się z dzieckiem, gdy:

  • pleśniawki pojawiły się u noworodka lub niemowlęcia poniżej 4. miesiąca życia;
  • dziecko odmawia jedzenia, ssie wyraźnie słabiej lub krócej niż zwykle;
  • występują objawy odwodnienia, np. wyraźnie mniej mokrych pieluch, suche usta, płacz bez łez, zapadnięte ciemiączko, senność;
  • pojawia się gorączka, która u niemowlęcia w pierwszych miesiącach życia wymaga pilnej oceny lekarskiej;
  • białe naloty krwawią, szybko się rozszerzają, nie ustępują mimo leczenia lub często nawracają;
  • u dziecka pojawia się uporczywe zapalenie skóry w okolicy pieluszkowej lub u karmiącej mamy występuje ból, pieczenie lub zaczerwienienie brodawek.

W takich przypadkach lekarz może zlecić leczenie farmakologiczne, najczęściej miejscowe, a rzadziej ogólnoustrojowe, jeśli zakażenie ma tendencję do nawracania lub szerzenia się.

Jak zapobiegać nawrotom przy karmieniu piersią i butelką?

Jednym z częstszych powodów nawrotów pleśniawek jest krążenie drożdżaków pomiędzy jamą ustną dziecka a brodawkami sutkowymi matki. Nawet jeśli zmiany w buzi niemowlęcia ustąpią, nieleczona kolonizacja skóry piersi może prowadzić do ponownego zakażenia. Dlatego w czasie leczenia pleśniawek zaleca się szczególną dbałość o higienę brodawek oraz ich obserwację pod kątem zaczerwienienia, pieczenia lub łuszczenia.

W przypadku karmienia butelką ważne jest dokładne czyszczenie smoczków, butelek i elementów laktatora. Regularne wyparzanie oraz wymiana smoczków zmniejszają ryzyko ponownego zakażenia. W czasie leczenia trzeba więc zadbać o całe otoczenie dziecka, a nie wyłącznie o jamę ustną.

Dlaczego niemowlęta są szczególnie podatne na zakażenia Candida?

Układ odpornościowy noworodka i niemowlęcia znajduje się w fazie intensywnego dojrzewania. W pierwszych miesiącach życia odpowiedź immunologiczna jest ograniczona, a mikrobiota jamy ustnej i jelit dopiero się kształtuje. To sprawia, że drożdżaki, które u dorosłych pozostają w równowadze z innymi mikroorganizmami, u niemowląt mogą łatwiej się namnażać.

Dodatkowym czynnikiem sprzyjającym pleśniawkom jest środowisko wilgotne i bogate w cukry mleczne. Resztki mleka zalegające na błonie śluzowej jamy ustnej sprzyjają wzrostowi Candida albicans. Z tego względu warto regularnie przemywać dziąsła i język, także u dzieci bez zębów.

Rola mikrobioty i probiotyków w zapobieganiu pleśniawkom

Prawidłowa flora bakteryjna w jamie ustnej i przewodzie pokarmowym ogranicza nadmierny wzrost drożdżaków, konkurując z nimi o przestrzeń i składniki odżywcze. Zaburzenia tej równowagi, na przykład po antybiotykoterapii u matki lub dziecka, mogą zwiększać ryzyko pleśniawek.

W wybranych sytuacjach pediatra może rozważyć zastosowanie probiotyków przeznaczonych dla niemowląt. Probiotyki nie leczą pleśniawek, a dowody, że im zapobiegają, są ograniczone. Nie podawaj ich niemowlęciu bez konsultacji z lekarzem.

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą.

Najczęstsze pytania

Czy pleśniawki u niemowląt mogą być groźne?

Pleśniawki zazwyczaj nie stanowią zagrożenia, ale jeśli infekcja jest rozległa, nasila się, pojawia się u noworodka albo dziecko gorzej je lub ssie, warto skonsultować się z lekarzem.

Czy mogę stosować domowe sposoby na pleśniawki bez konsultacji z lekarzem?

Domowe sposoby mogą jedynie wspierać higienę jamy ustnej, np. częste mycie smoczków i butelek. Nie wszystkie są bezpieczne dla niemowląt, np. sody oczyszczonej nie stosuje się bez zgody lekarza, a miodu nie podaje się dzieciom poniżej 1. roku życia. Pleśniawki u niemowlęcia warto pokazać pediatrze.

Ile czasu zajmuje leczenie pleśniawek u niemowląt?

Czas leczenia zależy od rozległości zmian i leku, który zalecił lekarz. Jeśli mimo leczenia nie widać poprawy albo pleśniawki wracają, ponownie skontaktuj się z lekarzem.

Źródła

  1. Medycyna Praktyczna. Pleśniawki jamy ustnej u niemowląt, dzieci i dorosłychhttps://www.mp.pl/pacjent/stomatologia/choroby-i-leczenie-przyzebia/393707,plesniawki-jamy-ustnej-u-niemowlat-dzieci-i-doroslych (otwiera się w nowej karcie)
  2. American Academy of Pediatrics (HealthyChildren.org). Thrush and Other Candida Infectionshttps://www.healthychildren.org/English/health-issues/conditions/infections/Pages/Thrush-and-Other-Candida-Infections.aspx (otwiera się w nowej karcie)
  3. NHS. Oral thrush (mouth thrush)https://www.nhs.uk/conditions/oral-thrush-mouth-thrush/ (otwiera się w nowej karcie)

Autor tekstu

Redaktorka medyczna i analityczka treści zdrowotnych.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Zasady redakcyjne