Niedoczynność tarczycy (w medycynie określana także jako hipotyreoza) to schorzenie wynikające — jak sama nazwa wskazuje — z niedoboru hormonów tarczycy w ludzkim organizmie, na co z kolei wpływa niedobór jodu. Tymczasem, jod jest pierwiastkiem niezbędnym z punktu widzenia prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu, a jego brak może wynikać z nieodpowiedniej diety.
Trzeba jednak mieć na uwadze, że niewłaściwa dieta nie jest jedynym czynnikiem, który powoduje zaburzenia w pracy tarczycy. Problem ten może bowiem wynikać również z niezdrowego trybu życia i używek, w tym w szczególności regularnego palenia papierosów.
Regularne palenie papierosów ma zdecydowanie negatywny wpływ na funkcjonowanie tarczycy. Taki stan rzeczy wynika stąd, iż dym z papierosów może spowodować uwolnienie cytokiny, co z kolei stwarza ryzyko w postaci autoimmunologicznego zapalenia tarczycy.
Dlaczego rzucenie palenia jest konieczne w przypadku osób borykających się z problemami w obszarze tarczycy? Negatywny wpływ na tarczycę mają składniki zawarte w wyrobach tytoniowych, w tym między innymi cyjanek. Ten związek chemiczny ma bowiem negatywny wpływ na zdolność organizmu do wchłaniania jodu oraz szybkość, z jakim odbywa się cały proces. W efekcie może dojść do poważnych zaburzeń w produkcji hormonów tarczycowych.
Palenie tytoniu jest z czynników, które prowadzą do wzmożonego wzrostu guzków tarczycy, a czasem także powstania problemu w postaci nadczynności tarczycy. Zwraca się tu uwagę na zaburzenia w składzie takich związków jak między innymi:
Oczywiście, trzeba mieć na uwadze, że wpływ palenia papierosów na stężenie wyżej wymienionych substancji w organizmie może zależeć również od diety, wieku, stanu zdrowia itp. Nie sposób jednoznacznie ocenić siłę tych zależności.
Jak widać, częste palenie tytoniu charakteryzuje się negatywnym oddziaływaniem na tarczycę. Przykładowo, dochodzi wówczas do zakłócenia procesu produkcji hormonów tarczycy.
To właśnie dlatego tak bardzo istotne jest, aby osoby borykające się z problemami zdrowotnymi w zakresie tarczycy zdawały sobie sprawę z tego, jak negatywny i szkodliwy wpływ palenia papierosów tytoniowych na zdrowie, a następnie podjąć działania zmierzające do zerwania z nałogiem.
Zależność między paleniem tytoniu a chorobami autoimmunologicznymi tarczycy jest znacznie bardziej złożona, niż mogłoby się wydawać. Badania wskazują, że składniki dymu tytoniowego mogą modulować odpowiedź immunologiczną organizmu, sprzyjając rozwojowi lub nasileniu procesów autoimmunologicznych. W praktyce klinicznej ma to szczególne znaczenie u pacjentów z chorobą Hashimoto, która stanowi najczęstszą przyczynę niedoczynności tarczycy w krajach o odpowiedniej podaży jodu.
Dym tytoniowy zawiera tysiące substancji chemicznych, które mogą wpływać na aktywność limfocytów T oraz produkcję autoprzeciwciał przeciwko antygenom tarczycy, takim jak anty TPO czy anty TG. U palaczy obserwuje się często wyższy poziom markerów stanu zapalnego, co może przyspieszać destrukcję tkanki tarczycowej. Co istotne, u części osób rzucenie palenia wiąże się z przejściowym nasileniem objawów autoimmunologicznych, jednak w perspektywie długoterminowej prowadzi do stabilizacji choroby i lepszej kontroli hormonalnej.
U pacjentów z niedoczynnością tarczycy, którzy są leczeni lewotyroksyną, palenie papierosów może istotnie wpływać na skuteczność terapii. Substancje zawarte w dymie tytoniowym oddziałują na metabolizm hormonów tarczycy w wątrobie oraz mogą zmieniać wrażliwość tkanek obwodowych na działanie T4 i T3. W praktyce oznacza to, że osoby palące często wymagają wyższych dawek leku, aby osiągnąć ten sam efekt kliniczny co niepalący pacjenci.
Dodatkowo palenie może wpływać na wchłanianie lewotyroksyny z przewodu pokarmowego, szczególnie jeśli towarzyszą mu inne czynniki, takie jak refluks żołądkowo przełykowy, zaburzenia pracy jelit czy przyjmowanie kawy krótko po zażyciu leku. Z tego powodu u palaczy częściej obserwuje się wahania poziomu TSH, mimo pozornie prawidłowego leczenia. Z klinicznego punktu widzenia oznacza to konieczność częstszej kontroli parametrów hormonalnych i ostrożniejszego dostosowywania dawki.
Jednym z kluczowych mechanizmów, przez które palenie tytoniu oddziałuje na tarczycę, jest nasilony stres oksydacyjny. Tarczyca jest narządem szczególnie wrażliwym na działanie wolnych rodników, ponieważ proces syntezy hormonów tarczycy sam w sobie generuje reaktywne formy tlenu. Dym tytoniowy znacząco zwiększa ich ilość, prowadząc do przeciążenia naturalnych mechanizmów antyoksydacyjnych organizmu.
W dłuższej perspektywie nadmierny stres oksydacyjny może prowadzić do uszkodzenia tyreocytów, czyli komórek tarczycy odpowiedzialnych za produkcję hormonów. To z kolei sprzyja postępowi niedoczynności, zwłaszcza u osób z już istniejącą chorobą autoimmunologiczną. U palaczy częściej obserwuje się także współistnienie niedoborów antyoksydantów, takich jak witamina C czy E, co dodatkowo pogłębia niekorzystne zmiany w obrębie tarczycy.
Z punktu widzenia endokrynologa rzucenie palenia jest jednym z najważniejszych niefarmakologicznych elementów wspierających leczenie niedoczynności tarczycy. Badania obserwacyjne pokazują, że u osób, które zerwały z nałogiem, stopniowo stabilizuje się poziom TSH, poprawia się odpowiedź na leczenie hormonalne, a ryzyko progresji choroby autoimmunologicznej ulega zmniejszeniu.
Co więcej, zaprzestanie palenia obniża ogólny poziom stanu zapalnego w organizmie, poprawia funkcjonowanie układu sercowo naczyniowego oraz zmniejsza ryzyko powikłań metabolicznych, które często współistnieją z niedoczynnością tarczycy. Choć pierwsze tygodnie po rzuceniu palenia mogą wiązać się z przejściowym pogorszeniem samopoczucia, długofalowe korzyści zdrowotne są jednoznaczne. W praktyce klinicznej obserwuje się, że pacjenci niepalący częściej osiągają stabilną remisję objawów i wymagają mniejszych korekt dawkowania leków hormonalnych.
Źródła:
Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych wytycznych i publikacji naukowych.
Prosty formularz! Wybierz godzinę konsultacji i oczekuj na kontakt z lekarzem online
