Medycyna rodzinna

Zmiany w orzekaniu o niepełnosprawności

orzeczenia o niepełnosprawności 2025, zmiany w orzeczeniach, nowe przepisy niepełnosprawność, rząd ułatwienia, choroby genetyczne orzeczenie, zespół Downa orzeczenia, niepełnosprawność zmiany, uproszczenie orzekania, rozporządzenie niepełnosprawność, ministerstwo rodziny zmiany

Opisujemy zmiany w zasadach orzekania o niepełnosprawności, kogo dotyczą i od kiedy obowiązują.

11 czerwca 2025 roku weszły w życie zmiany w orzekaniu o niepełnosprawności. Dotyczą one tego, jak często trzeba odnawiać orzeczenie, gdy choroba ma stały przebieg. Wprowadziło je rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 26 maja 2025 r. Poniżej opisujemy, kogo dotyczą i co się zmieniło.

Zmiany w orzeczeniach o niepełnosprawności 2025. Kogo obejmują nowe przepisy?

Najważniejsza zmiana to rzadsze odnawianie orzeczeń u osób z chorobą o stałym przebiegu. Dotyczy to osób z rzadkimi chorobami genetycznymi wymienionymi w katalogu 208 chorób, który jest załącznikiem do rozporządzenia, oraz osób z zespołem Downa. W tych sytuacjach orzeczenia wydaje się na dłuższy okres, więc ponowne postępowania są znacznie rzadsze.

Dla rodzin oznacza to rzadsze kompletowanie dokumentacji i mniej postępowań przed zespołem orzekającym.

Minimalny okres ważności orzeczenia. Co się zmieniło dla dzieci i dorosłych?

Nowe przepisy wprowadziły minimalny okres ważności orzeczeń:

  • osoby od 16. roku życia z chorobą z katalogu lub z zespołem Downa, jeśli orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydaje się na czas określony, otrzymują je na co najmniej 7 lat;
  • dzieci z chorobą z katalogu lub z zespołem Downa otrzymują orzeczenie o niepełnosprawności do ukończenia 16. roku życia;
  • pozostałe dzieci otrzymują orzeczenie na co najmniej 3 lata, ale nie dłużej niż do ukończenia 16. roku życia.

Gdy według wiedzy medycznej stan zdrowia nie rokuje poprawy, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nadal można otrzymać na stałe.

To rozwiązanie ma szczególne znaczenie dla rodzin wychowujących dzieci z niepełnosprawnościami. Krótkie okresy ważności orzeczeń często powodowały, że rodzice więcej czasu poświęcali na sprawy formalne niż na faktyczną opiekę i terapię. Dłuższe orzeczenie ułatwia planowanie edukacji i rehabilitacji.

Mniej formalności przy wniosku

Wcześniej osoby z trwałą niepełnosprawnością musiały często odnawiać orzeczenie i dostarczać te same zaświadczenia lekarskie, mimo braku zmian w stanie zdrowia. Dłuższe orzeczenia mają to ograniczyć.

Od 18 czerwca 2025 r. zaświadczenie lekarskie dołączane do wniosku o orzeczenie może być wystawione do 3 miesięcy przed złożeniem wniosku. Wcześniej było to 30 dni.

Zmiany wprowadziło rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 26 maja 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. 2025 poz. 682). Nowe zasady stosuje się także w sprawach wszczętych przed 11 czerwca 2025 r. i jeszcze niezakończonych.

Jakie schorzenia obejmuje rozporządzenie?

Wykaz 208 jednostek chorobowych objętych nowymi zasadami jest załącznikiem do rozporządzenia. Rozporządzenie nazywa je rzadkimi chorobami genetycznymi o jednorodnym i niezmiennym przebiegu. Są wśród nich m.in. mukowiscydoza, dystrofia mięśniowa Duchenne’a, fenyloketonuria i stwardnienie guzowate. Pełną listę z numerami ORPHA znajdziesz w tekście rozporządzenia.

Jeśli Twoja choroba jest w katalogu, do wniosku dołącz dokumentację potwierdzającą rozpoznanie. Szczegóły wyjaśni powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności.

Co zmiany oznaczają dla zespołów orzekających?

Mniej powtarzanych spraw może odciążyć zespoły orzekające, które mogą wtedy więcej czasu poświęcić wnioskom wymagającym oceny.

Artykuł ma charakter informacyjny. Nie zastępuje porady prawnej ani informacji z zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Opis oparto na tekście rozporządzeń z 26 maja i 2 czerwca 2025 r.

Najczęstsze pytania

Czy nowe przepisy będą dotyczyć też osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności?

Tak, jeśli masz chorobę z katalogu rzadkich chorób genetycznych albo zespół Downa. Zasada co najmniej 7 lat dotyczy orzeczenia na czas określony o każdym stopniu niepełnosprawności (lekkim, umiarkowanym i znacznym). Przy innych chorobach okres ważności nadal ustala zespół orzekający.

Co z osobami, które już mają orzeczenia bezterminowe?

Rozporządzenie nie zmienia orzeczeń już wydanych na stałe. Nowe zasady dotyczą orzeczeń wydawanych na czas określony.

Czy nowe zasady obejmą również dzieci?

Tak. Orzeczenie o niepełnosprawności dziecka wydaje się na co najmniej 3 lata, ale nie dłużej niż do ukończenia 16. roku życia. Dziecko z chorobą z katalogu lub z zespołem Downa otrzymuje orzeczenie do ukończenia 16 lat.

Czy trzeba będzie składać nowy wniosek, żeby skorzystać z uproszczonej procedury?

Nie ma osobnej procedury. Nowe zasady zespół stosuje przy kolejnym wniosku o orzeczenie, także w sprawach wszczętych przed 11 czerwca 2025 r. i jeszcze niezakończonych. Do wniosku dołącz dokumentację potwierdzającą rozpoznanie.

Źródła

  1. Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 maja 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. 2025 poz. 682)https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/682/text.pdf (otwiera się w nowej karcie)
  2. Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. 2025 poz. 730)https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/730/text.pdf (otwiera się w nowej karcie)
  3. Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych. Informacja o zmianach w zasadach wydawania orzeczeń o niepełnosprawności oraz o stopniu niepełnosprawności na czas określonyhttps://niepelnosprawni.gov.pl/informacja-o-zmianach-w-zasadach-wydawania-orzeczen-o-niepelnosprawnosci-oraz-o-stopniu-niepelnosprawnosci-na-czas-okreslony/ (otwiera się w nowej karcie)

Autor tekstu

Redaktorka medyczna i analityczka treści zdrowotnych.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Zasady redakcyjne