Co to jest bielactwo nabyte?

Bielactwo nabyte to przewlekła choroba, w której na skórze pojawiają się bladobiałe plamy. Jest to spowodowane brakiem melaniny, czyli pigmentu w skórze. Bielactwo nabyte może dotyczyć każdego obszaru skóry. Najczęściej występuje na twarzy, szyi i dłoniach oraz w załamaniach skóry. Jasne obszary skóry są bardziej podatne na oparzenia słoneczne, dlatego ważne jest, aby osoby z bielactwem zachowały szczególną ostrożność podczas przebywania na słońcu i stosowały filtry przeciwsłoneczne o wysokim współczynniku ochrony przeciwsłonecznej (SPF). Z artykułu dowiesz się, co to jest bielactwo, jakie są pierwsze objawy, a także jak leczyć bielactwo?

Przeczytaj również, jak pozbyć się atopowego zapalenia skóry?

Bielactwo – co to?

Bielactwo nabyte to stan skóry, który powoduje, że skóra traci kolor lub pigment. To powoduje, że Twoja skóra wydaje się jaśniejsza niż naturalny odcień skóry lub staje się zupełnie biała. Obszary skóry, które tracą pigment, nazywane są plamkami, jeśli mają mniej niż 1 centymetr szerokości, lub plamami, jeśli są większe niż 1 centymetr. Jeśli masz bielactwo na części ciała z włosami, mogą stać się białe lub srebrne. Stan ten występuje, gdy układ odpornościowy organizmu niszczy melanocyty. Melanocyty to komórki skóry, które wytwarzają melaninę, substancję chemiczną, która nadaje skórze kolor lub pigmentację.

Jak zaczyna się bielactwo? Objawy

Bielactwo – leczenie

Leczenie bielactwa nie jest konieczne, ponieważ stan ten nie jest szkodliwy dla organizmu i ma jedynie charakter kosmetyczny. Jeśli masz rozpowszechnione bielactwo lub objawy fizyczne wpływają na Twoje samopoczucie emocjonalne, Twój lekarz może pomóc Ci znaleźć opcję leczenia w celu uzyskania jednolitego kolorytu skóry poprzez przywrócenie koloru (repigmentacja) lub wyeliminowanie pozostałego koloru (depigmentacja) w skórze . Typowe metody leczenia bielactwa obejmują leki, terapia światłem, terapia depigmentacyjna, chirurgia. 

Leczenie polega na zmianie wyglądu skóry poprzez przywrócenie jej kolorytu. Jednak efekty leczenia często nie są trwałe i nie zawsze można kontrolować rozprzestrzenianie się choroby. Lekarz może zalecić ochronę przed słońcem lub dać skierowanie na kremy kamuflujące, miejscowy steryd (krem lub maść zawierająca steryd). Leczenie może nie być w ogóle konieczne, jeśli na przykład masz tylko niewielką plamę lub Twój naturalny kolor skóry jest bardzo jasny. Natomiast jeśli konieczne jest dalsze leczenie, możesz zostać skierowany do lekarza specjalizującego się w leczeniu chorób skóry (dermatologa). 

Przeczytaj również, 5 sposobów, jak pozbyć się grzybicy na skórze?

Dlaczego w bielactwie dochodzi do utraty melaniny?

Bielactwo nabyte jest obecnie uznawane za chorobę o podłożu autoimmunologicznym, w której układ odpornościowy błędnie rozpoznaje melanocyty jako zagrożenie i stopniowo je niszczy. Melanocyty odpowiadają za produkcję melaniny, czyli barwnika chroniącego skórę przed promieniowaniem ultrafioletowym. Ich utrata prowadzi do powstawania charakterystycznych, odbarwionych plam. Badania immunologiczne wykazały obecność autoprzeciwciał oraz zwiększoną aktywność limfocytów T w obszarach dotkniętych chorobą, co potwierdza mechanizm autoagresji.

Nie bez znaczenia pozostają także czynniki genetyczne. Szacuje się, że około 20–30 procent pacjentów z bielactwem ma w rodzinie osobę dotkniętą tą chorobą lub innym schorzeniem autoimmunologicznym, takim jak choroby tarczycy, cukrzyca typu 1 czy toczeń rumieniowaty. Bielactwo często współwystępuje właśnie z tymi jednostkami chorobowymi, co wskazuje na wspólne mechanizmy immunologiczne. Jednocześnie czynniki środowiskowe, takie jak silny stres, urazy skóry czy oparzenia słoneczne, mogą inicjować lub nasilać proces chorobowy u osób predysponowanych.

Bielactwo a ekspozycja na słońce, dlaczego ochrona UV jest kluczowa?

Skóra dotknięta bielactwem pozbawiona jest naturalnej ochrony w postaci melaniny, co sprawia, że obszary odbarwione są szczególnie podatne na uszkodzenia wywołane promieniowaniem ultrafioletowym. Nawet krótka ekspozycja na słońce może prowadzić do oparzeń, rumienia i stanów zapalnych. Z tego względu ochrona przeciwsłoneczna stanowi jeden z podstawowych elementów postępowania u osób z bielactwem, niezależnie od pory roku.

Regularne stosowanie filtrów przeciwsłonecznych o wysokim współczynniku SPF zmniejsza ryzyko oparzeń, ale również ogranicza kontrast między skórą zdrową a odbarwioną, co ma znaczenie estetyczne. Dodatkowo przewlekłe uszkodzenia skóry przez promieniowanie UV mogą sprzyjać zjawisku Koebnera, czyli powstawaniu nowych zmian bielaczych w miejscach urazu. Odpowiednia fotoprotekcja jest więc istotna nie tylko z punktu widzenia komfortu, ale także w kontekście spowalniania progresji choroby.

Aspekt psychologiczny bielactwa, jak choroba wpływa na jakość życia?

Choć bielactwo nie stanowi zagrożenia dla zdrowia fizycznego, jego wpływ na dobrostan psychiczny bywa znaczący. Widoczne zmiany skórne, zwłaszcza na twarzy i dłoniach, mogą prowadzić do obniżonej samooceny, lęku społecznego oraz unikania kontaktów towarzyskich. Badania jakości życia wskazują, że ponad połowa osób z bielactwem doświadcza pogorszenia samopoczucia psychicznego, a u części pacjentów obserwuje się objawy depresyjne.

Szczególnie narażone są dzieci i młodzi dorośli, u których choroba często ujawnia się w okresie kształtowania tożsamości. Brak świadomości społecznej na temat bielactwa może prowadzić do stygmatyzacji i nieuzasadnionych obaw dotyczących zakaźności choroby. Z tego względu coraz częściej podkreśla się rolę wsparcia psychologicznego oraz edukacji pacjentów i ich otoczenia. Leczenie bielactwa powinno uwzględniać nie tylko aspekty dermatologiczne, ale również indywidualne potrzeby emocjonalne chorego.

Nowoczesne podejście do leczenia bielactwa, czego można realnie oczekiwać?

Współczesne leczenie bielactwa koncentruje się przede wszystkim na próbach repigmentacji skóry oraz ograniczeniu postępu choroby. Terapie miejscowe, takie jak glikokortykosteroidy czy inhibitory kalcyneuryny, mogą stymulować powrót pigmentu, szczególnie w początkowych stadiach choroby. Fototerapia, oparta na kontrolowanej ekspozycji na promieniowanie UVB, jest jedną z najlepiej udokumentowanych metod leczenia i pozwala uzyskać poprawę u 40–70 procent pacjentów, zwłaszcza przy zmianach zlokalizowanych na twarzy i tułowiu.

Należy jednak podkreślić, że odpowiedź na leczenie jest zmienna i zależy od czasu trwania choroby, lokalizacji zmian oraz indywidualnych predyspozycji. U części pacjentów uzyskana repigmentacja może być nietrwała. Z tego powodu coraz większe znaczenie ma indywidualizacja terapii oraz realistyczne określenie celów leczenia. W wielu przypadkach równie ważnym elementem postępowania pozostaje akceptacja zmian skórnych i stosowanie metod kamuflażu, które pozwalają poprawić komfort życia bez obciążenia organizmu intensywnymi terapiami.

Źródła:

1. nhs.uk/conditions/vitiligo
2. my.clevelandclinic.org/health/diseases/12419-vitiligo
3. everydayhealth.com/vitiligo/guide
4. niams.nih.gov/health-topics/vitiligo/diagnosis-treatment-and-steps-to-take

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych wytycznych i publikacji naukowych.